Τι μπορεί να γίνει για την ανακούφιση του πόνου;

Ο τοκετός για τις περισσότερες γυναίκες είναι συνυφασμένος με τον πόνο, μιας και το πόσο θα πονέσουν αποτελεί μία από τις βασικές τους ανησυχίες. Η αλήθεια είναι ότι μόλις αρχίσει το πρώτο στάδιο του τοκετού αρχίζουν και οι πρώτοι πόνοι, οι οποίοι σταδιακά εντείνονται. Οι πόνοι αυτοί δε θα πρέπει να σας ανησυχούν μιας και ποτέ δε φτάνουν σε τέτοιο επίπεδο που να μην μπορείτε να τους αντέξετε. Μην ξεχνάτε ότι πολλές γυναίκες έχουν περάσει όλα τα στάδια του τοκετού χωρίς να χρησιμοποιήσουν καμία μορφή αναλγησίας. Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι μπορείτε να γεννήσετε χωρίς να χρειαστεί να υπομείνετε τους πόνους του τοκετού, μιας και οι υπάρχουσες μέθοδοι αναλγησίας είναι σε θέση να σας απαλλάξουν από το δυσάρεστο αυτό συναίσθημα. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε, μόλις αρχίσουν οι πόνοι που θα σας ειδοποιήσουν ότι έρχεται η ώρα του τοκετού, είναι να ηρεμήσετε και να σκεφτείτε ότι οι πόνοι αυτοί δεν σας βλάπτουν, σας προετοιμάζουν απλώς για ό,τι καλύτερο σας έχει συμβεί.

Μέθοδοι Αναλγησίας

Διαδερμικός Ηλεκτρικός Ερεθισμός (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation)

• Το TENS ουσιαστικά εκμεταλλεύεται τη λειτουργία των νεύρων που διατρέχουν το σώμα και ελέγχουν τις διάφορες αντιδράσεις του σώματος. Μέσω μικρών αυτοκόλλητων που τοποθετούνται στην περιοχή της πλάτης, το TENS με τη χρήση χαμηλής τάσης ηλεκτρικού ρεύματος, προκαλεί ήπια διέγερση στα νεύρα, θέτοντας σε κίνηση τους φυσικούς μηχανισμούς του σώματος για την ανακούφιση του πόνου.
• Η συσκευή αυτή είναι εύκολη στη χρήση, λειτουργεί με μπαταρίες και μπορείτε να την ελέγχετε εσείς, επιλέγοντας την ένταση αλλά και τη συχνότητα της προκαλούμενης διέγερσης.
• Το TENS μπορεί να σας προσφέρει μια σχετική ανακούφιση από τους πόνους που νιώθετε, αλλά δεν μπορεί να τους εξαλείψει. Μπορεί, επομένως, να σας βοηθήσει με τις πρώτες συσπάσεις αλλά δεν μπορεί να σας παράσχει ουσιαστική κάλυψη για όλους τους πόνους του τοκετού. Οπότε, αν και θα σας βοηθήσει στο πρώτο στάδιο του τοκετού, στη συνέχεια θα είναι καλύτερα να χρησιμοποιήσετε κάποια άλλη μέθοδο αναλγησίας.
• Οι μέχρι τώρα έρευνες δείχνουν ότι, αν η χρήση του TENS γίνει σωστά, μπορεί να μειώσει τον πόνο, χωρίς να έχει κάποια επίδραση στο έμβρυο.

ΕΝΤΟΝΟΞ (Entonox)

Το Entonox είναι ένα μίγμα αερίων αποτελούμενο από οξυγόνο και αζωτούχο οξείδιο.

• Με μια μάσκα, που κρατάτε εσείς, μπορείτε να εισπνέετε από το αέριο κάθε φορά που έχετε συσπάσεις. Το αέριο χρειάζεται περίπου 20 δευτερόλεπτα να δράσει, γι' αυτό θα πρέπει να ξεκινήσετε τις εισπνοές με το που ξεκινήσει η σύσπαση. Αν δεν ξεκινήσετε αμέσως τις εισπνοές, ο πόνος από τη σύσπαση θα ενταθεί προτού προλάβει το αέριο να δράσει.
• Το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι έχετε εσείς τον έλεγχο της χρήσης της, και μπορείτε να εισπνέετε κάθε φορά που νιώθετε ότι πονάτε. Ενώ, τα μειονεκτήματά της είναι ότι αφενός δεν κατορθώνει να εξαλείψει πλήρως τον πόνο και αφετέρου ότι ενδέχεται να σας προκαλέσει ζαλάδα, υπνηλία ή και αναγούλα. Μερικές, μάλιστα, γυναίκες θεώρησαν ότι το Entonox δεν τους επέτρεπε να αντιλαμβάνονται πλήρως το τι συνέβαινε κατά τη διάρκεια του τοκετού.
• Το Entonox δεν είναι βλαπτικό για το μωρό, ενώ αντιθέτως η επιπλέον πρόσληψη οξυγόνου που γίνεται μέσω αυτού, είναι ωφέλιμη και για εσάς αλλά και για το μωρό.

ΠΕΘΙΔΙΝΗ (Pethidine)

• Η πεθιδίνη χορηγείται με ένεση και έχει ως κύρια δράση την πρόκληση ενός αισθήματος χαλάρωσης και ηρεμίας στην επίτοκο. Διαρκεί 2 με 3 ώρες αλλά δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο το Entonox.
• Η πεθιδίνη ενδέχεται να σας προκαλέσει ζάλη, ναυτία και έντονη τάση για εμετό, συμπτώματα, όμως, που μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη χορήγηση κάποιου φαρμάκου.
• Η πεθιδίνη, σε αντίθεση με την επισκληρίδιο που δεν έχει επίδραση στο μωρό, περνά μέσω του πλακούντα στο έμβρυο, με ενδεχόμενο το μωρό να γεννηθεί κοιμισμένο. Σε μια τέτοια περίπτωση ο γιατρός ξυπνά το μωρό κάνοντάς του ένεση με αντίδοτο.
• Η πεθιδίνη, επίσης, επηρεάζει κατασταλτικά τη διαδικασία της πέψης, γεγονός που μπορεί να φανεί επικίνδυνο σε περίπτωση που στην πορεία του τοκετού χρειαστεί να σας γίνει γενική αναισθησία. Για το λόγο αυτό αν επιλέξετε να σας χορηγηθεί πεθιδίνη, δε θα πρέπει να έχετε φάει τίποτα προηγουμένως.

Επισκληρίδιος αναλγησία (Epidural analgesia)

• Η επισκληρίδιος είναι μια από τις πλέον αποτελεσματικές μεθόδους αναλγησίας, η οποία σας δίνει τη δυνατότητα να συμμετέχετε ενεργά στον τοκετό, χωρίς να νιώθετε πόνο.
• Στην επισκληρίδιο ο αναισθησιολόγος τοποθετεί ένα μικρό καθετήρα, στο κάτω μέρος της πλάτης, μέσω του οποίου χορηγεί το αναλγητικό φάρμακο.
• Σε περίπτωση που μετά τον τοκετό νιώθετε πόνο, ο αναισθησιολόγος μπορεί να αξιοποιήσει τον καθετήρα της επισκληριδίου για να σας χορηγήσει εκ νέου κάποιο αναλγητικό.
• Η διαδικασία τοποθέτησης του καθετήρα δεν είναι χρονοβόρα και δε σας προκαλεί πόνο μιας και ο αναισθησιολόγος θα έχει ήδη εφαρμόσει τοπική αναισθησία στο σημείο όπου θα εισάγει τον καθετήρα.
• Η επισκληρίδιος, ανάλογα με το αναλγητικό φάρμακο που θα σας χορηγηθεί, έχει μικρή ή και καμία επίδραση στο μωρό.
• Μια συνηθισμένη αρχική παρενέργεια της επισκληριδίου είναι η πρόκληση υπότασης στην επίτοκο, αλλά αυτό αντιμετωπίζεται εύκολα από τον αναισθησιολόγο.
• Λόγω της επισκληριδίου ενδέχεται να έχετε ένα αίσθημα πονοκεφάλου μετά τον τοκετό, αλλά δεν είναι κάτι που θα πρέπει να σας ανησυχεί, καθώς είναι σύμπτωμα παροδικό και αντιμετωπίσιμο.

Σε ποιους γίνεται η επισκληρίδιος;

Η επισκληρίδιος αναισθησία χρησιμοποιείται όχι μόνο στις εγκύους για την διασφάλιση ενός ανώδυνου τοκετού, αλλά και σε όλους τους ανθρώπους, σε περιπτώσεις όπου οι ασθενείς πονούν ή πρόκειται να κάνουν κάποια επέμβαση. Η μέθοδος αυτή είναι ιδανική για τοκετούς που διαρκούν πολύ, για πολλαπλή κύηση, για τοκετούς όπου η επίτοκος έχει ήδη μια γέννα με καισαρική τομή, αλλά και σε περιστατικά προεκλαμψίας. Η επισκληρίδιος, όμως, αποφεύγεται σε περίπτωση που η επίτοκος παρουσιάζει κάποια διαταραχή στην πήξη του αίματος ή έχει εμφανίσει γενική λοίμωξη.

Τι γίνεται στην επισκληρίδιο;

Η διαδικασία για την τοποθέτηση του επισκληρίδιου καθετήρα είναι απλή αλλά απαιτεί να έχετε εμπιστοσύνη στον αναισθησιολόγο σας και να συνεργαστείτε αρμονικά μαζί του, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες του. Αρχικά, θα πρέπει να πάρετε τη σωστή στάση στο σώμα σας, ώστε να μπορεί ο γιατρός να έχει πρόσβαση στο επιθυμητό σημείο, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στους σπονδύλους. Για να ανοίξουν, επομένως, τα διαστήματα ανάμεσα στους σπονδύλους θα σας ζητηθεί να σκύψετε λίγο προς τα εμπρός. Η πλάτη σας, φυσικά, θα καθαριστεί με αντισηπτικό, μιας και είναι πολύ σημαντικό να αποφευχθεί και το παραμικρό ενδεχόμενο μόλυνσης.

Αμέσως μετά, για να μη νιώσετε πόνο ή ενόχληση κατά τη διαδικασία τοποθέτησης του καθετήρα θα σας γίνει τοπική αναισθησία με μια ένεση. Στη συνέχεια, ο αναισθησιολόγος θα βάλει μια μικρή βελόνα ανάμεσα στους σπονδύλους και μέσα από αυτή θα εισάγει τον καθετήρα, από τον οποίο έπειτα θα σας χορηγεί τα αναλγητικά φάρμακα. Ο καθετήρας εισάγεται στον επισκληρίδιο χώρο, στο σημείο δηλαδή ανάμεσα στον σπόνδυλο και στη μεμβράνη που περιβάλλει το νωτιαίο μυελό. Κατά την εισαγωγή του επισκληρίδιου καθετήρα, ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να μην τρυπήσει τη μεμβράνη που περιέχει το εγκεφαλονωτιαίο υγρό, καθώς αυτό θα προκαλέσει αίσθημα πονοκεφάλου στην επίτοκο.

Η βασική διαδικασία της επισκληριδίου ολοκληρώνεται μετά τη στερέωση του καθετήρα και τη χορήγηση του αναλγητικού φαρμάκου, το οποίο θα χρειαστεί περίπου 20 λεπτά για να δράσει. Αμέσως μετά τη χορήγηση του φαρμάκου, βέβαια, θα συνεχίσουν να σας παρακολουθούν, μετρώντας την πίεσή σας ώστε να διαπιστώσουν πιθανή εμφάνιση υπότασης. Αν παρουσιάσετε υπόταση ή έχετε κάποια άλλη ενόχληση, δεν υπάρχει κανένας λόγος να ανησυχήσετε, ο αναισθησιολόγος σας θα είναι εκεί για να αντιμετωπίσει άμεσα κάθε πιθανό πρόβλημα.

Ακόμα και αν μετά την επισκληρίδιο παρουσιάσετε κάποια παρενέργεια, όπως είναι η υπόταση ή κάποιο ελαφρύ τρέμουλο, δεν υπάρχει λόγος να ανησυχείτε, καθώς όλα αυτά είναι ελεγχόμενα και αντιμετωπίσιμα. Η επισκληρίδιος έχει σαφώς περισσότερα πλεονεκτήματα από τις άλλες μεθόδους αναλγησίας, καθώς σας επιτρέπει να κινείστε, χωρίς να νιώθετε ζάλη ή ναυτία και το βασικότερο σας προφυλάσσει από το ενδεχόμενο να χρειαστείτε γενική αναισθησία.

Τι επίδραση θα έχει πάνω μου η επισκληρίδιος;

• Η επισκληρίδιος θεωρείται πλέον ως η καλύτερη μέθοδος αναλγησίας μιας και κατορθώνει να προσφέρει στη μέλλουσα μητέρα τη δυνατότητα να χαρεί τις στιγμές του τοκετού χωρίς να νιώθει πόνο. Με την εμπειρία, μάλιστα, που έχουν αποκτήσει οι αναισθησιολόγοι, μπορούν να επιτύχουν ιδανικά αποτελέσματα χωρίς τις παρενέργειες που παρουσιάζονταν παλιότερα.
• Η επισκληρίδιος θα σας προκαλέσει ένα ελαφρύ μούδιασμα, ένδειξη ότι το φάρμακο έχει αρχίσει να δρα, χωρίς να σας προκαλέσει τίποτε περισσότερο. Θα μπορείτε να κινείτε το σώμα σας, να σφίγγετε τα χέρια σας και θα διατηρείτε το αίσθημα της αφής.
• Με την επισκληρίδιο θα έχετε πλήρη κάλυψη από τον πόνο, χωρίς τις δυσάρεστες παρενέργειες που έχουν άλλες μέθοδοι αναλγησίας, όπως για παράδειγμα ζάλη ή ναυτία.
• Οι συνήθεις παρενέργειες της επισκληριδίου είναι εύκολα αντιμετωπίσιμες, οπότε δεν έχετε κάποιο λόγο να ανησυχείτε. Σε κάποιες γυναίκες ενδέχεται να προκληθεί υπόταση, αλλά αυτό ελέγχεται και διορθώνετε άμεσα. Επίσης, σε πολύ μικρό ποσοστό εμφανίζεται πονοκέφαλος μετά την επισκληρίδιο, αλλά δεν πρόκειται για ανησυχητικό σύμπτωμα και ο αναισθησιολόγος μπορεί να σας βοηθήσει αποτελεσματικά.
• Η επισκληρίδιος ενδέχεται να παρατείνει το δεύτερο στάδιο του τοκετού, το στάδιο δηλαδή κατά το οποίο πραγματοποιείται η γέννηση του μωρού, και αυτό γιατί ατονούν οι μύες της κοιλιακής χώρας καθώς και η ανάγκη που νιώθει η μητέρα να σπρώξει. Η παράταση βέβαια αυτή, αφενός δεν είναι επιβλαβής για το μωρό και αφετέρου μπορεί να αποφευχθεί με τη χορήγηση ωκυτοκίνης, ώστε να ολοκληρωθεί ο τοκετός, χωρίς να χρειαστεί να γίνει εμβρυουλκία.
• Η επισκληρίδιος θα απαλείψει κάθε ανησυχία και άγχος και θα σας προσφέρει ένα αίσθημα χαλαρότητας, το οποίο θα σας ωφελήσει πολλαπλά. Από τη μία θα συμβάλλει στο να έχετε έναν εύκολο τοκετό, χωρίς πόνο, γεγονός πολύ σημαντικό, όχι μόνο για εσάς αλλά και για το μωρό σας, ενώ παράλληλα θα σας βοηθήσει να είστε ήρεμη μετά τον τοκετό, ώστε να μπορέσετε με μεγαλύτερη άνεση να θηλάσετε το μωρό σας.
• Η μέθοδος αυτή θεωρείται πλέον εξαιρετικά ασφαλής αλλά αν για οποιονδήποτε λόγο έχετε επιφυλάξεις, μπορείτε να απευθυνθείτε στον αναισθησιολόγο σας, ο οποίος θα σας ενημερώσει για κάθε τι σχετικά με τον τρόπο που γίνεται η επισκληρίδιος αλλά και για τις πιθανές παρενέργειες.

Και αν χρειαστεί εγχείρηση;

Η επισκληρίδιος αναισθησία επαρκεί ακόμη και σε περίπτωση που ο μαιευτήρας αποφασίσει ότι η γέννηση του μωρού πρέπει να υποβοηθηθεί με τη μέθοδο της εμβρυουλκίας (κουτάλες ή βεντούζα) ή με την πραγματοποίηση καισαρικής τομής. Το μόνο που θα χρειαστεί είναι να ενισχυθεί η δόση των φαρμάκων που χορηγούνται μέσω του επισκληρίδιου καθετήρα και η αναισθησία θα σας καλύψει πλήρως, χωρίς να απαιτείται οτιδήποτε άλλο. Με τη επισκληρίδιο, επομένως, μπορείτε να αποφύγετε την ιδιαίτερα επιβαρυντική γενική αναισθησία σε μια ενδεχόμενη καισαρική τομή.

Τι είναι η ραχιαία;

Η ραχιαία αναισθησία επιτυγχάνεται με τη χορήγηση του φαρμάκου απευθείας στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, στο υγρό δηλαδή που περιβάλλει το νωτιαίο μυελό. Με τη ραχιαία επιτυγχάνεται ταχύτερη ανακούφιση από τον πόνο, σε σχέση με την επισκληρίδιο, αλλά για μικρότερο χρονικό διάστημα. Για το λόγο αυτό, μερικές φορές συνδυάζονται οι δύο μέθοδοι, ώστε να έχουμε και γρήγορη επίδραση της αναισθησίας αλλά και μεγαλύτερη διάρκεια. Η ραχιαία επιλέγεται κυρίως όταν πρόκειται η γέννα να γίνει με καισαρική τομή, οπότε δε χρειάζεται η αναισθησία να διαρκέσει πολύ.