Άγιος Βασίλειος (330 μ.Χ. – 379 μ.Χ.)

Άγιος Βασίλειος (330 μ.Χ. - 379 μ.Χ.)

Ο Άγιος Βασίλης, ο ασπρομάλλης αυτός άγιος με την κόκκινη στολή που πετάει με το έλκηθρό του για να μοιράσει δώρα στα παιδιά, δεν έχει καμία σχέση με τον πραγματικό Άγιο Βασίλειο της ελληνορθόδοξης εκκλησίας. Το «Santa Claus» των δυτικών, παρ' όλο που εμείς το μεταφράζουμε Άγιος Βασίλης, ουσιαστικά σημαίνει Άγος Νικόλαος. Οι δυτικοί έχουν πάρει τον Έλληνα Άγιο Νικόλαο και τον έχουν εντάξει μέσα στη δική τους παράδοση ως τον Άγιο που μοιράζει τα χριστουγεννιάτικα δώρα.

Στη δική μας παράδοση έχουμε πιο σωστά αναθέσει το μοίρασμα των δώρων στον Άγιο Βασίλειο, μιας και η ζωή του κύλησε μέσα σε ένα διαρκές πνεύμα φιλανθρωπίας και προσφοράς προς τους συνανθρώπους του.

Ο Μέγας Βασίλειος γεννήθηκε το 330 μ.Χ. στη Νεοκαισάρεια της Καππαδοκίας και ήταν παιδί μιας πολυμελούς οικογένειας. Ο πατέρας του, ο οποίος λεγόταν επίσης Βασίλειος, του δίδαξε τα πρώτα γράμματα καθώς και την αγάπη για το Χριστό. Στη συνέχεια ο Άγιος Βασίλειος σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη και στην Αθήνα, στην οποία γνωρίστηκε και ανέπτυξε ισχυρή φιλία με το Γρηγόριο το Θεολόγο. Όταν επέστρεψε στην γενέτειρά του άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου έως ότου η αδερφή του, η Αγία Μακρίνα τον παρότρυνε να αφοσιωθεί στο Θεό.

Ο Άγιος Βασίλειος αφού μοίρασε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στους φτωχούς, αποσύρθηκε σε ένα οικογενειακό του κτήμα στον Πόντο. Εκεί αφιέρωσε το χρόνο του στη μελέτη των εκκλησιαστικών βιβλίων και στην πνευματική Άσκηση. Στον Πόντο ο Άγιος έμεινε για αρκετό καιρό, διακόπτοντας την εκεί παραμονή του μόνο για να ταξιδέψει στους Αγίους Τόπους, τον Ιορδάνη και την Αίγυπτο, με σκοπό να γνωρίσει καλύτερα τη ζωή των ασκητών.

Το 370 μ.Χ. ο Άγιος Βασίλειος εκλέχθηκε επίσκοπος Καισαρείας, αναλαμβάνοντας να συνεχίσει το έργο του προκατόχου του Ευσέβιου. Στα επόμενα χρόνια και μέχρι τον πρόωρο θάνατό του το 379 μ.Χ., ο Άγιος Βασίλειος αφοσιώθηκε απόλυτα στην προστασία και φροντίδα των φτωχών. Οι μαρτυρίες για την προσφορά του Αγίου είναι πολλές και όλες συγκλίνουν στο πόσο αποφασισμένος ήταν να βοηθήσει κάθε συνάνθρωπό του που είχε ανάγκη.

Η σημαντικότερη προσφορά του Αγίου Βασιλείου υπήρξε αναμφίβολα η δημιουργία του ιδρύματος που φέρει το όνομά του, «Βασιλειάδα». Το φιλανθρωπικό αυτό ίδρυμα περιλάμβανε νοσοκομείο, ορφανοτροφείο, γηροκομείο αλλά και ξενώνα για όσους δεν είχαν κάπου να κοιμηθούν. Με το ίδρυμα αυτό αλλά και με τη γενικότερη δράση του ο Μέγας Βασίλειος προσέφερε ανακούφιση στους φτωχούς στην πόλη του καθώς και σε οποιονδήποτε άλλο είχε ανάγκη βοηθείας.

Ιδιαίτερα σημαντική επίσης είναι η προσφορά του Αγίου σε πνευματικό επίπεδο καθώς τόσο με τα γραπτά του (βιβλία παιδαγωγικά, ασκητικά κ.α.) όσο και με τα κηρύγματά του αποτέλεσε πηγή φώτισης για όλους τους χριστιανούς. Ο Μέγας Βασίλειος μάλιστα υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους αντιπάλους της αίρεσης του Αρειανισμού. Η εκκλησία μας για να τον τιμήσει για την πολύπλευρη προσφορά του τον ονόμασε Μέγα και τον κατέταξε στους Τρεις Ιεράρχες της Ορθοδοξίας.

Τέλος, πρέπει να αναφέρουμε ότι με το όνομα του Αγίου Βασιλείου σχετίζεται και το ιδιαίτερα αγαπητό έθιμο της βασιλόπιτας. Η ιστορία αυτή δημιουργήθηκε ως εξής: Ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, ο οποίος ήταν εχθρός του χριστιανισμού, κήρυξε πόλεμο στην Περσία και για να εξοικονομήσει χρήματα απαίτησε υψηλό φόρο από την Καισαρεία. Οι κάτοικοι συγκέντρωσαν όσα χρήματα και πολύτιμα αντικείμενα είχαν και περίμεναν τον ερχομό του αυτοκράτορα για να του τα παραδώσουν. Ο Ιουλιανός όμως σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου και τα συγκεντρωμένα χρήματα έπρεπε πλέον με κάποιο τρόπο να επιστραφούν στο λαό της Καισαρείας. Τα χρήματα αυτά τα εμπιστεύτηκαν στον Άγιο Βασίλειο ο οποίος μοίρασε τα περισσότερα στους φτωχούς και τα υπόλοιπα τα έκρυψε σε πίτες τις οποίες μοίρασε σε όλα τα σπίτια. Μόλις οι κάτοικοι της Καισαρείας έκοβαν την πίτα ανακάλυπταν τι είχε «τύχει» στον καθένα.