Το παιχνίδι στην ηλικία 4 με 5 ετών

Το συμβολικό παιχνίδι

Το παιδί από την ηλικία των τριών ετών και μετά ξεκινά το μαγικό ταξίδι του συμβολικού ή αλλιώς φανταστικού παιχνιδιού, όπου κάθε τι γύρω του αποκτά ζωή και συμμετέχει σε έναν εντελώς ξεχωριστό κόσμο που το παιδί δημιουργεί με τη φαντασία του. Με το συμβολικό παιχνίδι το παιδί έχει την ευκαιρία να ζήσει μια σειρά από εκπληκτικές εμπειρίες, οι οποίες το συνεπαίρνουν και το ενθουσιάζουν παρόλο που συμβαίνουν αποκλειστικά και μόνο στη φαντασία του. Η σημασία του συμβολικού παιχνιδιού είναι πολύ μεγάλη καθώς μέσω αυτού το παιδί αναβιώνει καταστάσεις της καθημερινότητας, μιμείται τους μεγαλύτερους ανθρώπους του οικογενειακού του περιβάλλοντος, τους ήρωες των παραμυθιών αλλά και εκείνους των τηλεοπτικών προγραμμάτων και αποκτά έτσι τη δυνατότητα να θέτει τον εαυτό του στη θέση των άλλων. Κατορθώνει, δηλαδή, το παιδί να αντιληφθεί ότι αν ήταν κάποιος άλλος θα είχε διαφορετική συμπεριφορά, ανάλογη πάντα με τη θέση που έχει το πρόσωπο το οποίο μιμείται και έτσι συνειδητοποιεί ότι δεν σκέφτονται και δεν αντιδρούν όλοι όπως εκείνο. Αντιλαμβάνεται ότι κάθε άνθρωπος έχει ένα διαφορετικό τρόπο συμπεριφοράς και κάνει έτσι το πρώτο του μεγάλο βήμα προς την κοινωνικοποίηση και την αρμονική συνύπαρξη με τους γύρω του. Είναι το συμβολικό παιχνίδι αυτό που συμβάλλει ώστε να υποχωρήσει ο εγωκεντρισμός του παιδιού και να αντιληφθεί πια ότι κάθε άνθρωπος έχει τη δική του οπτική γωνία, τη δική του θεώρηση των πραγμάτων και άρα τη δική του ιδιαίτερη προσωπικότητα και αντιμετώπιση των καταστάσεων.
Το συμβολικό παιχνίδι θα αποσπά πλήρως την προσοχή του παιδιού και πιθανότατα να αφιερώνει αρκετές ώρες στο φανταστικό κόσμο που έχει δημιουργήσει, κάτι που δε χρειάζεται να σας ανησυχεί. Το παιδί κατά τη διάρκεια του φανταστικού παιχνιδιού βιώνει τις καταστάσεις που δημιουργεί μόνο του με την ένταση που οι ενήλικες βιώνουν τις καταστάσεις της πραγματικότητας, οπότε δε θα πρέπει να επεμβαίνετε απότομα και να διακόπτετε τις φανταστικές του περιπέτειες καθώς για το παιδί έχουν μεγάλη σημασία και είναι περισσότερο αληθινές απ' όσο ίσως πιστεύετε. Μην ξεχνάτε, επίσης, ότι κατά τη διάρκεια του συμβολικού παιχνιδιού το παιδί έχει την ευκαιρία να εκφράσει και να εκτονώσει κάθε τι που το ανησυχεί ή το έχει ενοχλήσει, αποκτώντας έτσι τη δυνατότητα να εξισορροπήσει τις εντάσεις της παιδικής του καθημερινότητας. Όσο και αν το παιχνίδι του, επομένως, μοιάζει να είναι άσκοπο θα πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι έχει μεγάλη αξία για την αρμονική ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού καθώς και για την εξέλιξη των νοητικών αλλά και κινητικών του ικανοτήτων.

Το ομαδικό παιχνίδι

Πέρα από το ατομικό συμβολικό παιχνίδι το παιδί στην ηλικία αυτή θα επιδίδεται και στο ομαδικό παιχνίδι το οποίο αποτελεί μια ιδανική ευκαιρία να συνυπάρξει με παιδάκια της ηλικίας του ώστε να μάθει σταδιακά την αξία της συντροφικότητας, της αρμονικής συνεργασίας αλλά και της φιλίας. Μέσα από το ομαδικό παιχνίδι το παιδί θα μάθει να ακολουθεί κανόνες και να σέβεται τις επιθυμίες αλλά και τις ξεχωριστές προσωπικότητες των άλλων παιδιών. Το αποτέλεσμα αυτό δε θα προκύψει φυσικά ούτε εύκολα αλλά ούτε και άμεσα, καθώς θα χρειαστούν αρκετές διενέξεις και διαπληκτισμοί με τα άλλα παιδάκια μέχρι να μπορέσει το παιδί να αντιληφθεί την αξία που έχει γι' αυτό η αποδοχή από τους άλλους. Το ομαδικό παιχνίδι συμβάλλει αποτελεσματικά στην κοινωνικοποίηση του παιδιού τόσο γιατί αντιλαμβάνεται σιγά - σιγά τις υποχωρήσεις και τις αποδοχές που οφείλει να κάνει ώστε να μπορεί να αποτελεί μέλος μιας ομάδας όσο και γιατί αντιλαμβάνεται την αξία του να υπάρχουν και να τηρούνται κανόνες κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού αλλά και γενικότερα στις διαπροσωπικές σχέσεις των μελών της ομάδας.
Τα παιδιά στην ηλικία 3 έως 5 ετών σχηματίζουν συνήθως μεικτές ομάδες χωρίς να νοιάζονται για το φύλο των άλλων παιδιών, αργότερα όμως οι ομάδες δημιουργούνται κυρίως με παιδάκια του ίδιου φύλου, τάση που θα κυριαρχεί ως τις αρχές της εφηβείας. Στις ομάδες αυτές, τα παιδιά μέχρι και την ηλικία των 6 ετών, επιδιώκουν την ύπαρξη ενός μεγαλύτερου παιδιού το οποίο θα έχει το ρόλο του αρχηγού και θα κατευθύνει την ομάδα. Αργότερα όμως, μετά την ηλικία των 6 ετών δεν επιθυμούν πια την ένταξη μεγαλύτερων παιδιών στην ομάδα τους και προτιμούν να σχηματίζουν ηλικιακά ομοιογενείς ομάδες.

Παράδοξοι κανόνες

Στην ηλικία των τεσσάρων ετών τα παιδιά αρχίζουν να θέτουν τόσο στο ομαδικό όσο και στο ατομικό τους παιχνίδι κανόνες, οι οποίοι δεν τίθενται για να διευκολύνουν την κοινή προσπάθεια ούτε για να ορίσουν τα πλαίσια του παιχνιδιού. Θέτουν κανόνες για να δυσκολέψουν σκόπιμα την προσπάθειά τους, με απώτερο σκοπό να αποδείξουν ότι είναι σε θέση να ξεπεράσουν τις δυσκολίες αυτές και να κερδίσουν έτσι είτε την εκτίμηση των άλλων παιδιών είτε απλά να νιώσουν τα ίδια ότι μπορούν να καταφέρουν ό,τι θέλουν. Για παράδειγμα, όταν περπατούν προσπαθούν να μην πατούν τα σημεία στα οποία ενώνονται οι πλάκες του πεζοδρομίου ή λένε ότι θα προλάβουν να τρέξουν ως ένα συγκεκριμένο σημείο προτού συμβεί κάτι που έχουν αόριστα καθορίσει εκείνη τη στιγμή. Οι κανόνες αυτού του είδους δεν αποτελούν ανησυχητικό σημάδι για τα παιδιά αυτής της ηλικίας και δε θα πρέπει να σας προβληματίζουν. Το ανησυχητικό είναι όταν τέτοιου είδους συμπεριφορές συνεχίζονται κατά την εφηβική ηλικία αλλά και μετά την ενηλικίωση.

Παιχνίδι με... σκοπό

Από την ηλικία περίπου των 4 με 5 ετών το παιδί θα ξεκινά το παιχνίδι του έχοντας εξαρχής θέσει ως σκοπό του την πραγματοποίηση ενός συγκεκριμένου στόχου. Μέχρι τώρα έπαιζε χωρίς κανόνες, χωρίς να αποσκοπεί σε κάτι, από το σημείο αυτό και πέρα θα αρχίσει να βάζει μικρούς στόχους στο παιχνίδι του και θα επιδιώκει συνειδητά την ολοκλήρωσή τους. Η αλλαγή αυτή είναι πολύ σημαντική καθώς αρχίζει να σηματοδοτεί τη μετάβαση στην ηλικία όπου το παιδί είναι πλέον έτοιμο να αναλάβει την ευθύνη των σχολικών εργασιών. Από τη στιγμή που το παιδί αποφασίζει, για παράδειγμα, να ζωγραφίσει κάτι και έρχεται με ενθουσιασμό να σας ανακοινώσει ότι πραγματοποίησε αυτό το οποίο ξεκίνησε, είναι σαφές ότι είναι πια ικανό να αναλαμβάνει και να περατώνει μικρές εργασίες που θα του αναθέτετε. Έχει σημασία να ενθαρρύνετε το παιδί των 5 ετών να ολοκληρώνει αυτό που ξεκίνησε καθώς έτσι του περνάτε το μήνυμα της ευθύνης καθώς και την αξία της αποτελεσματικότητας. Μπορείτε να ζητάτε από το παιδί σας να σας βοηθά σε μικρές δουλειές του σπιτιού και να το επιβραβεύετε κάθε φορά που φέρει σε πέρας αυτό που του αναθέσατε. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να μάθει το παιδί την αξία της προσωπικής προσπάθειας αλλά και την ικανοποίηση του να πραγματοποιεί μόνο του κάποια πράγματα, όσο εύκολα και αν είναι αυτά.

Ιδανικά παιχνίδια για την ηλικία 4 - 5 ετών

Σε αυτή την ηλικία το παιδί είναι εξαιρετικά ενεργητικό και του αρέσουν τα παιχνίδια δράσης τα οποία του δίνουν την ευκαιρία να δραστηριοποιήσει τη φαντασία του αλλά και να κινητοποιήσει το σώμα του. Με τη βοήθεια ενός μικρού αεροπλάνου το παιδί είναι ικανό να φτιάξει μόνο του μια ολόκληρη ιστορία γεμάτη περιπέτειες και να τρέχει γεμάτο ενθουσιασμό καθώς φαντάζεται ότι ζει μια πτήση αγωνίας. Ιδανικό παιχνίδι, επίσης, είναι ένα ποδήλατο το οποίο θα του επιτρέψει να ενδυναμώσει το σώμα του περνώντας άφθονες ώρες κάνοντας βόλτες μόνο του ή με τους φίλους του.
Σημαντικό για την ηλικία αυτή είναι το στοιχείο της δημιουργικότητας το οποίο ενισχύεται και από το γεγονός ότι το παιδί είναι πλέον σε θέση να ελέγχει αρκετά καλά τις κινητικές δεξιότητες των χεριών του. Το παιδί τώρα μπορεί να ζωγραφίσει με σχετική άνεση και να εκφράσει έτσι τις ανησυχίες αλλά και τις ιδέες του οι οποίες είναι πολλές και σίγουρα ενδιαφέρουσες. Μπορεί, ακόμη, να ενθουσιαστεί με ένα παιχνίδι το οποίο θα του επιτρέπει να τραγουδά αγαπημένα του τραγούδια, να χορεύει αλλά και γιατί όχι να παίζει μουσική. Ένα μουσικό όργανο προσαρμοσμένο στις ηλικιακές του δυνατότητες, μπορεί να προκαλέσει στους γύρω του πονοκέφαλο αλλά για το παιδάκι θα αποτελέσει σίγουρα πηγή μεγάλης ευχαρίστησης.
Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά δε χρειάζονται εντυπωσιακά παιχνίδια για να διασκεδάσουν, μια απλή μπάλα και η δική σας συμμετοχή μπορούν να τους χαρίσουν πολλές ώρες ενθουσιώδους παιχνιδιού και διασκέδασης. Κάθε τι που δίνει στο παιδί τη δυνατότητα να τρέξει, να κινηθεί έντονα και να εκτονώσει την ενεργητικότητά του, αποτελεί σίγουρα ιδανικό παιχνίδι για την ανήσυχη αυτή ηλικία. Φυσικά, δε θα πρέπει να ξεχνάτε και τα παιχνίδια που βοηθούν το παιδί να εμπλουτίσει τις γνώσεις του. Είναι η κατάλληλη περίοδος για να ξεκινήσει το παιδί να μαθαίνει τα σχήματα, τους πρώτους αριθμούς και τα πρώτα γράμματα, καθώς και να διαβάσει, με τη δική σας φυσικά βοήθεια, παραμύθια και μικρές ιστορίες.
Μιας και τα παιδάκια αυτής της ηλικίας αρχίζουν να εκτιμούν τη χαρά του ομαδικού παιχνιδιού, μπορείτε να μάθετε στο παιδί σας και τους φίλους του παιχνίδια όπως είναι το κρυφτό, το κυνηγητό, η τυφλόμυγα καθώς και άλλα παραδοσιακά ομαδικά παιχνίδια. Μπορείτε επίσης να προμηθευτείτε επιτραπέζια παιχνίδια με απλούς κανόνες, τα οποία θα κρατήσουν ευχάριστα απασχολημένο το μικρό σας και τους φίλους του, ιδίως τις μέρες που ο καιρός δεν επιτρέπει να παίξουν έξω ή εσείς δεν μπορείτε να τα επιτηρείτε και θέλετε να τα κρατήσετε στο σπίτι.