Αναρρώνοντας από τον τοκετό

Αναρρώνοντας από τον τοκετό

Το μωρό σας είναι επιτέλους στην αγκαλιά σας και νιώθετε πραγματικά ενθουσιασμένη. Παράλληλα όμως αισθάνεστε εξαντλημένη και βρίσκεστε σε μία κατάσταση τόσο έντονων συναισθηματικών αλλαγών που απορείτε αν θα μπορέσετε να νιώσετε ξανά όπως και πριν. Σίγουρα είχατε ακούσει πολλά για την εγκυμοσύνη και τη διαδικασία του τοκετού αλλά τίποτε δε σας είχε προετοιμάσει για όσα αισθάνεστε τώρα που ο τοκετός έχει ολοκληρωθεί. Οι αλλαγές που θα βιώσετε αμέσως μετά τον τοκετό και για μια περίοδο αρκετών εβδομάδων είναι τόσο σωματικές όσο και συναισθηματικές.

Οι σωματικές αλλαγές μετά τον τοκετό

• Πόνος στο στήθος: Τις πρώτες μέρες που θα αρχίσει ο οργανισμός σας να παράγει γάλα, ενδέχεται να αντιμετωπίσετε πρόβλημα με τη συμφόρηση των μαστών αλλά και ενοχλήσεις στις θηλές που θα είναι πλέον περισσότερο ευαίσθητες από πριν.
• Δυσκοιλιότητα: Μετά τον τοκετό η λειτουργία του εντέρου μπορεί να καθυστερήσει μερικές μέρες, γεγονός που αν συνδυαστεί με τις αιμορροΐδες, κάποια πιθανή περινεοτομή αλλά και τους ταλαιπωρημένους σας μυς, θα οδηγήσει σε επώδυνες κενώσεις.
• Περινεοτομή: Εάν το περίνεο (η περιοχή του δέρματος ανάμεσα στον κόλπο και τον πρωκτό) είχε κοπεί από τον γιατρό ή αν είχε σκιστεί κατά τη διάρκεια του τοκετού, θα χρειαστεί μερικές μέρες μέχρι να επουλωθεί και τα ράμματα που έχουν γίνει σε αυτό το σημείο θα σας προκαλούν πόνο όταν κάθεστε ή περπατάτε. Επίσης, ένας έντονος βήχας ή κι ένα φτέρνισμα θα σας προκαλούν πόνο μέχρι να επουλωθεί πλήρως το σημείο αυτό.
• Αιμορροΐδες: Το πρόβλημα αυτό είναι πιθανό να σας έχει παρουσιαστεί ήδη κατά τη διάρκεια της κύησης αλλά αμέσως μετά τον τοκετό ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα ερεθισμένες.
• Εξάψεις και ρίγη: Η προσπάθεια του σώματός σας να ανταποκριθεί στην απότομη πτώση που προκύπτει στα επίπεδα ορμονών μετά τον τοκετό καθώς και στην αλλαγή που συντελείται στην κυκλοφορία του αίματος, αποσυντονίζει πλήρως τον εσωτερικό σας θερμοστάτη, με αποτέλεσμα να βιώνετε εναλλαγές εξάψεων και ριγών.
• Ακράτεια: Η καταπόνηση των μυών σας κατά τη διάρκεια του τοκετού ενδέχεται να προκαλέσει μια αδυναμία στο σώμα σας να συγκρατεί τα ούρα με αποτέλεσμα να έχετε μικρές διαρροές όταν γελάτε ή βήχετε ή όταν προσπαθείτε να μετακινήσετε ένα βαρύ αντικείμενο. Η ίδια αδυναμία ελέγχου μπορεί να υπάρξει και στις κινήσεις του εντέρου, ιδίως αν ο τοκετός ήταν πολύωρος και έχει καταπονήσει σε μεγάλο βαθμό τους μυς σας.
• Πόνοι στη μήτρα: Μετά τον τοκετό η μήτρα σας θα συνεχίσει να έχει συσπάσεις για μερικές μέρες. Οι συσπάσεις αυτές θα είναι εντονότερες όταν θηλάζετε ή αν σας έχει δοθεί αγωγή για τη μείωση της αιμορραγίας. Οι συσπάσεις βέβαια της μήτρας σημαίνουν την επάνοδο στο αρχικό της μέγεθος και δεν αποτελούν αιτία ανησυχίας.
• Κολπικές εκκρίσεις (λόχεια): Αρχικά τα λόχεια θα είναι εντονότερα απ' ό,τι έχετε συνηθίσει στην περίοδό σας και θα περιέχουν θρόμβους αίματος στην πορεία όμως θα γίνονται αραιότερα και το χρώμα τους θα γίνεται σταδιακά κίτρινο ή λευκό έως ότου σταματήσουν μέσα σε δύο μήνες.

Οι συναισθηματικές αλλαγές μετά τον τοκετό

• Επιλόχεια θλίψη: Σχεδόν το 80% των νέων μητέρων βιώνουν τις πρώτες μέρες ή κι εβδομάδες μετά τον τοκετό ευερεθιστικότητα, θλίψη, άγχος καθώς και μια εντονότερη ανάγκη να κλάψουν. Η επιλόχεια αυτή θλίψη είναι πολύ συνηθισμένη και σχετίζεται τόσο με τις σωματικές αλλαγές (απότομη μείωση του επιπέδου ορμονών, εξάντληση αλλά και απρόσμενες επιπλοκές ή δυσκολίες την ώρα του τοκετού), όσο και με τη συναισθηματική μετάβαση καθώς οι νέες μητέρες επιχειρούν να προσαρμοστούν στον καινούριο τους ρόλο και στην παρουσία του μωρού στη ζωή τους.
• Επιλόχεια κατάθλιψη: Η κατάσταση αυτή είναι πολύ σοβαρότερη από την επιλόχεια θλίψη, εμφανίζεται στο 10% των νέων μητέρων και μπορεί να επιφέρει κυκλοθυμία, άγχος, συναισθήματα ενοχής και επίμονη θλίψη. Η διάγνωση της επιλόχειας κατάθλιψης ενδέχεται να γίνει αρκετούς μήνες μετά τον τοκετό και είναι περισσότερο συνηθισμένη σε γυναίκες με ιστορικό κατάθλιψης, με πολλαπλές πηγές άγχους στη ζωή τους καθώς και με ιστορικό κατάθλιψης στην οικογένειά τους.
• Σε ό,τι αφορά τις σεξουαλικές σας σχέσεις το πιθανότερο είναι ότι θα βρίσκεστε σε διάσταση απόψεων με το σύντροφό σας. Ενώ εκείνος μπορεί να επιθυμεί να ξεκινήσετε τις επαφές σας πολύ σύντομα μετά τον τοκετό, εσείς μπορεί να μην αισθάνεστε άνετα με αυτό το ενδεχόμενο τόσο συναισθηματικά όσο και σωματικά. Συνήθως για τη γυναίκα που έχει μόλις περάσει τη διαδικασία του τοκετού η ανάγκη που εμφανίζεται επιτακτικότερη είναι η ανάγκη για ύπνο και ξεκούραση. Άλλωστε, τις περισσότερες φορές η συμβουλή του γιατρού είναι να περιμένετε μερικές εβδομάδες προτού κάνετε σεξ ώστε να έχει ο οργανισμός σας το περιθώριο να αναρρώσει από την απαιτητική δοκιμασία του τοκετού.

Η διαδικασία της ανάρρωσης

Το σώμα σας χρειάστηκε μήνες προετοιμασίας για να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του τοκετού και λογικά θα χρειαστεί αρκετό χρόνο για να αναρρώσει. Εάν, μάλιστα, η γέννηση του μωρού πραγματοποιήθηκε με καισαρική τομή θα χρειαστείτε ακόμη περισσότερο χρόνο καθώς το χειρουργείο απαιτεί μεγαλύτερο χρόνο ανάρρωσης. Ενώ η καισαρική που προκύπτει απρόσμενα λόγω επιπλοκών προσθέτει και μια επιπλέον συναισθηματική αναστάτωση στη διαδικασία της ανάρρωσης.

Ο πόνος είναι μεγαλύτερος τις πρώτες μία με δύο μέρες μετά το χειρουργείο και σταδιακά μειώνεται. Ο γιατρός σας θα σας συμβουλεύσει σχετικά με τις προφυλάξεις που θα πρέπει να πάρετε μετά το χειρουργείο και θα σας καθοδηγήσει για το πώς θα πρέπει να κάνετε μπάνιο αλλά και για το πώς να ξεκινήσετε σταδιακά κάποιες ελαφρές ασκήσεις για να επιταχύνετε την ανάρρωση και παράλληλα να αποφύγετε τη δυσκοιλιότητα.

Τι θα πρέπει να γνωρίζετε:

• Καλό είναι να πίνετε 8 με 10 ποτήρια νερό καθημερινά.
• Θα πρέπει να αναμένετε ότι θα έχετε κολπικές εκκρίσεις (λόχεια).
• Θα πρέπει να αποφεύγετε τις σκάλες αλλά και το σήκωμα βαριών αντικειμένων μέχρι να αναρρώσετε.
• Μην οδηγείτε μέχρι να είστε σε θέση να κάνετε απότομες κινήσεις και να μπορείτε να φοράτε τη ζώνη ασφαλείας κανονικά χωρίς να σας ενοχλεί.
• Εάν η τομή κοκκινίσει ή πρηστεί θα πρέπει να καλέσετε το γιατρό σας.

Επιπλέον κατά την περίοδο της ανάρρωσης θα πρέπει να λάβετε υπόψη σας τα ακόλουθα:

• Αντισύλληψη: Είναι πιθανό να μείνετε και πάλι έγκυος προτού καν έρθει η πρώτη περίοδος μετά τον τοκετό. Βέβαια, αυτό είναι μάλλον δύσκολο κατά το διάστημα του αποκλειστικού θηλασμού (όταν δηλαδή θηλάζετε το μωρό σας και τη μέρα και τη νύχτα, δεν του δίνετε ακόμη στερεές τροφές, θηλάζετε τουλάχιστον 8 φορές το 24ωρο και δεν περνάτε ποτέ 6 συνεχόμενες ώρες χωρίς να θηλάσετε), ιδίως αν δεν έχετε ακόμη περίοδο και το μωρό σας δεν έχει φτάσει ακόμη στον 6ο του μήνα, αλλά και πάλι αυτό δε σημαίνει ότι το ενδεχόμενο μιας νέας εγκυμοσύνης είναι παντελώς απίθανο. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να συζητήσετε με το γιατρό σας σχετικά με τον ιδανικό για εσάς τρόπο αντισύλληψης.
• Θηλασμός: Θα χρειαστείτε αρκετό ύπνο, πολλά υγρά και καλή διατροφή για να αντεπεξέλθετε στις απαιτήσεις αυτής της περιόδου. Ένας καλός τρόπος για να διασφαλίσετε ότι θα πίνετε αρκετή ποσότητα υγρών είναι να έχετε ένα ποτήρι νερό δίπλα σας κάθε φορά που θηλάζετε το μωρό σας. Μέχρι να εδραιωθεί η παραγωγή γάλακτος από τον οργανισμό σας καλό είναι να αποφεύγετε την καφεΐνη γιατί προκαλεί μεγάλη απώλεια υγρών με τη συχνοουρία που επιφέρει και παράλληλα περνώντας μέσω του γάλακτος στο μωρό του δημιουργεί προβλήματα στον ύπνο και το κάνει ανήσυχο. Εάν αντιμετωπίζετε προβλήματα με το θηλασμό, η καλύτερη λύση είναι να μιλήσετε με το γιατρό σας, ο οποίος θα σας συμβουλεύσει κατάλληλα όποιο κι αν είναι το ζήτημα που σας απασχολεί. Μπορείτε να ανακουφιστείτε από τη συμφόρηση των μαστών με το να κάνετε απαλό μασάζ στο στήθος σας, να θηλάζετε συχνά, να κάνετε ένα ζεστό ντους πριν το θηλασμό και με το να τοποθετείτε ζεστές κομπρέσες στο στήθος σας. Αν εμφανίσετε πυρετό ή έχετε ρίγη και το στήθος σας γίνει ιδιαίτερα ευαίσθητο και κοκκινίσει, είναι πιθανό να έχετε παρουσιάσει μόλυνση (μαστίτιδα) και τότε θα χρειαστείτε αντιβιοτικά. Παρά τη μαστίτιδα θα πρέπει να συνεχίσετε να θηλάζετε ή να εκθλίβετε γάλα και από τα δύο στήθη και παράλληλα να καταναλώνετε πολλά υγρά.
• Συμφόρηση μαστών: Το πρόβλημα αυτό επιλύετε μόλις εδραιωθεί ένα σταθερό πρόγραμμα θηλασμού ή αν δε θηλάζετε μόλις ο οργανισμός σας σταματήσει να παράγει γάλα κάτι που συνήθως γίνεται μέσα σε λίγες μέρες.
• Φροντίδα της περινεοτομής: Για να διευκολύνετε τη διαδικασία της ανάρρωσης μπορείτε να κάνετε συχνά πλύσεις της περιοχής με το να κάθεστε στη μπανιέρα, την οποία θα έχετε γεμίσει με λίγο νερό, τόσο όσο χρειάζεται για να επικαλύπτεται η εν λόγω περιοχή. Τις πρώτες μέρες είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείτε κρύο νερό και στη συνέχεια θα μπορείτε να χρησιμοποιείτε ζεστό. Κάθε φορά που θα θέλετε να καθίσετε θα πρέπει να το κάνετε με προσοχή ώστε να αποφεύγετε επίπονα τραβήγματα στα ράμματα. Μπορείτε να πλένετε την περιοχή ή να χρησιμοποιείτε υγρά μωρομάντηλα όποτε πηγαίνετε στην τουαλέτα, σκουπίζοντας την περιοχή από μπροστά προς τα πίσω για να αποφύγετε το ενδεχόμενο μιας μόλυνσης. Για να ανακουφίσετε το πρήξιμο που μπορεί να έχει εμφανιστεί μπορείτε να τοποθετείτε κομπρέσες με πάγο στην περιοχή. Ενώ, μπορείτε να ρωτήσετε το γιατρό σας για το αν θα πρέπει να πάρετε κάποιο αντιφλεγμονώδες φάρμακο για να αντιμετωπίσετε πιο αποτελεσματικά το πρήξιμο.
• Γυμναστική: Μπορείτε να ξεκινήσετε να γυμνάζεστε μόνο από τη στιγμή που θα σας το επιτρέψει ο γιατρός σας. Οι ασκήσεις θα σας επιτρέψουν να επανέλθετε στο σωματικό βάρος που είχατε πριν από την εγκυμοσύνη, θα σας βοηθήσουν να βελτιώσετε τη διάθεσή σας, να αυξήσετε την ενέργειά σας και να δυναμώσετε το σώμα σας αλλά και να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα της δυσκοιλιότητας. Καλό είναι να ξεκινήσετε με ήπια άθληση και να αυξήσετε την ένταση των ασκήσεων σταδιακά ώστε να δώσετε στο σώμα σας την ευκαιρία να προσαρμοστεί. Το περπάτημα και η κολύμβηση αποτελούν εξαιρετικές επιλογές άθλησης.
• Αιμορροΐδες και δυσκοιλιότητα: Οι πλύσεις της περιοχής που θα κάνετε καθιστή στην μπανιέρα και η χρήση κρύων κομπρεσών, μπορούν να σας προσφέρουν ανακούφιση. Ρωτήστε το γιατρό σας για το αν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κάποιο από τα προϊόντα που μαλακώνουν τα κόπρανα ώστε να έχετε λιγότερο επίπονες κενώσεις. Μη χρησιμοποιήσετε ποτέ καθαρτικά, υπόθετα ή κλύσματα χωρίς να έχετε πάρει την έγκριση του γιατρού σας. Είναι καλύτερο να αναζητήσετε την επίλυση του προβλήματος βελτιώνοντας τη διατροφή σας με την κατανάλωση πολλών υγρών και την αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών που είναι πλούσια σε ίνες
• Σεξ: Το σώμα σας χρειάζεται χρόνο για να αναρρώσει και για το λόγο αυτό οι γιατροί συνήθως προτείνουν αναμονή τεσσάρων έως έξι εβδομάδων προτού κάνετε και πάλι σεξ, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης κάποιας μόλυνσης, η παρουσία αυξημένης αιμορραγίας ή το άνοιγμα κάποιας τομής. Όταν επιχειρήσετε για πρώτη φορά να κάνετε σεξ μετά τον τοκετό είναι προτιμότερο να ξεκινήσετε αργά και με προσοχή. Είναι πιθανό να παρατηρήσετε μειωμένη ύγρανση του κόλπου, (οφείλεται στη μείωση των ορμονών και είναι παροδική) γι' αυτό ένα λιπαντικό που έχει ως βάση του το νερό ίσως σας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο. Προσπαθήστε να βρείτε μια στάση που να ασκεί όσο γίνεται λιγότερη πίεση σε περιοχές που σας πονούν ώστε να αισθάνεστε πιο άνετα. Αν πονάτε ή φοβάστε ότι θα πονέσετε κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής πράξης είναι καλό να το πείτε στο σύντροφό σας. Η συζήτηση για το θέμα αυτό θα βοηθήσει και τους δύο να έχετε λιγότερο άγχος και να αισθανθείτε πιο σίγουροι για το νέο ξεκίνημα των σεξουαλικών σας επαφών.
• Ακράτεια: Το πρόβλημα της ακράτειας συνήθως επιλύεται μόνο του καθώς το σώμα επιστρέφει στην προ εγκυμοσύνης κατάστασή του. Μπορείτε όμως να βοηθήσετε την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος με το να κάνετε ασκήσεις kegel (ασκήσεις για την ενδυνάμωση των μυών της πυέλου). Για να μπορέσετε να βρείτε και να ενδυναμώσετε τους σωστούς μυς, μιμηθείτε την κίνηση που κάνετε όταν προσπαθείτε να σταματήσετε την ούρηση. Με αυτό τον απλό τρόπο θα μπορέσετε να διαπιστώσετε ποιοι είναι οι μυς της πυέλου και θα είστε σε θέση να τους ενδυναμώσετε σταδιακά με το να σφίγγετε για λίγα δευτερόλεπτα και μετά να χαλαρώνετε. Η άσκηση αυτή είναι πολύ εύκολη, (αρκεί βέβαια να έχετε βρει τους σωστούς μυς) και σας βοηθά να αντιμετωπίσετε αποτελεσματικά το πρόβλημα της ακράτειας. Αν δεν μπορείτε να καταλάβετε με βεβαιότητα ποιοι είναι οι μυς της πυέλου μπορείτε να απευθυνθείτε στο γιατρό σας. Η συχνή επανάληψη των ασκήσεων kegel πέρα από την επίλυση του προβλήματος της ακράτειας θα σας προσφέρει καλύτερη αίσθηση κατά τη διάρκεια του σεξ καθώς βοηθά και στην αντιμετώπιση της τυχόν χαλάρωσης που έχει επέλθει στην περιοχή αυτή. Για να νιώθετε πιο σίγουρη όταν κάνετε τις ασκήσεις αυτές μπορείτε να φοράτε σερβιέτα ώστε να μην ανησυχείτε για την ενδεχόμενη διαρροή ούρων.

Πότε να καλέσετε το γιατρό

Η επικοινωνία με το γιατρό σας θα πρέπει να γίνεται όπως και πριν τον τοκετό, κάθε φορά που αντιμετωπίζετε μια κατάσταση που σας ανησυχεί και σηματοδοτεί κάποιον κίνδυνο. Εσείς γνωρίζετε καλύτερα από κάθε άλλον τον εαυτό σας και μπορείτε να καταλάβετε πότε κάτι που σας συμβαίνει είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Σε κάθε περίπτωση πάντως, θα πρέπει να επικοινωνήσετε με το γιατρό σας:

• Αν έχετε υψηλό πυρετό, από 38° και πάνω.
• Αν χρειάζεται να αλλάζετε σερβιέτα συχνότερα από μία φορά την ώρα, αν στα λόχεια εντοπίζετε μεγάλους θρόμβους αίματος ή έχει αυξηθεί το επίπεδο της αιμορραγίας.
• Αν έχετε κάνει καισαρική τομή ή περινεοτομή και διαπιστώσετε ότι το σημείο της επέμβασης έχει πρηστεί, έχει κοκκινίσει ή εμφανίζει πύον.
• Αν αισθάνεστε στα πόδια σας πόνους που δεν είχατε πριν, τα βλέπετε να πρήζονται και έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη ευαισθησία.
• Αν το στήθος σας γίνει ιδιαίτερα ευαίσθητο στο άγγιγμα, έχει κοκκινίσει και σας πονάει ή αν υπάρχουν σκασίματα και αιμορραγία στην περιοχή των θηλών ή στην άλω.
• Αν διαπιστώσετε ότι οι κολπικές σας εκκρίσεις έχουν αρχίσει να μυρίζουν έντονα.
• Αν έχετε πόνους κατά την ούρηση ή αισθάνεστε ξαφνικά μια ανεξέλεγκτη ανάγκη να ουρήσετε ή δεν μπορείτε καν να συγκρατήσετε τα ούρα σας.
• Αν έχετε διαρκώς αυξανόμενους πόνους στην περιοχή του κόλπου.
• Αν εμφανίσετε βήχα, πόνους στο στήθος και τάση για εμετό.
• Αν αισθάνεστε κατάθλιψη, έχετε παραισθήσεις, κάνετε σκέψεις αυτοκτονίας ή έχετε οποιαδήποτε σκέψη να βλάψετε το μωρό σας.

Διαβάστε επίσης:

Τι να προσέξω στον πρώτο θηλασμό