Λοχεία

Λοχεία ονομάζουμε τη χρονική περίοδο που ξεκινά αμέσως μετά την ολοκλήρωση του τοκετού και διαρκεί για περίπου έξι εβδομάδες. Στη διάρκεια των εβδομάδων αυτών συντελούνται μια σειρά από αλλαγές, τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές, καθώς το σώμα της γυναίκας σταδιακά επιχειρεί να επανέλθει στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από την εγκυμοσύνη. Τα κύρια χαρακτηριστικά της περιόδου αυτής είναι αφενός οι συσπάσεις της μήτρας, που σηματοδοτούν τη μείωση του μεγέθους της, και οι έντονες αλλαγές στην ψυχολογία της νέας μητέρας, καθώς τα επίπεδα των ορμονών αλλάζουν απότομα μετά τον τοκετό.

Τι είναι τα λόχεια;

Λοχεία είναι οι εκκρίσεις από τη μήτρα κατά τη διάρκεια της περιόδου της λοχείας.Τα λόχεια προέρχονται κατά κύριο λόγο, από την πλακούντια άλω (το σημείο που ήταν κολλημένος ο πλακούντας μέσα στη μήτρα). Η ποσότητα είναι διαφορετική σε κάθε γυναίκα και είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από αυτή της εμμήνου ρύσης.
Τις πρώτες 3-4 ημέρες τα λόχεια περιέχουν αίμα, από τα αιμορραγούντα αγγεία της πλακουντιακής άλω, καθώς και υπολείμματα αμνιακού υγρού. Από την 5-9η ημέρα, όμως, τα λόχεια γίνονται καφεοειδή και ορώδη. Το χρώμα, η ποσότητα και η οσμή των λοχείων έχουν μεγάλη σημασία και πρέπει να εξετάζονται καθημερινά, μιας και μπορεί να σηματοδοτούν μια παθογόνα κατάσταση του οργανισμού. Μια ενδεχόμενη δυσοσμία των λοχείων, για παράδειγμα, μπορεί να οφείλεται σε μια πρόσκαιρη παραμέληση της ατομικής υγιεινής, αν, όμως, η δυσοσμία επιμένει, αυτό ίσως να είναι ένδειξη μόλυνσης και φλεγμονής του γεννητικού συστήματος, ιδιαίτερα εάν συνοδεύεται από μείωση της ποσότητας τους και μεγαλύτερη πυκνότητα στη σύστασή τους.

Μεταβολές στη μήτρα

Οι πιο χαρακτηριστικές μεταβολές κατά τη λοχεία συμβαίνουν στη μήτρα και αφορούν αφενός την παλινδρόμηση αυτής και αφετέρου την εμφάνιση των λοχείων. Η μήτρα μετά το τοκετό ζυγίζει 1kgr, σταδιακά το βάρος της μειώνεται και στο τέλος της λοχείας επανέρχεται στο προ της εγκυμοσύνης βάρος που είναι περίπου 60gr.
Αμέσως μετά τον τοκετό, η μήτρα βρίσκεται στο ύψος του ομφαλού, ενώ τις επόμενες 10-12 ημέρες θα επιστρέψει σταδιακά στην προηγούμενη θέση της, στη μικρή πύελο (κάτω από την ηβική σύμφυση).

Μεταβολές στους μαστούς

Τις πρώτες 3-4 ημέρες της λοχείας, αυξάνεται η αιμάτωση στους μαστούς, καθώς θα πρέπει να ξεκινήσει η παραγωγή γάλακτος, για να μπορέσει η μητέρα να θηλάσει το μωρό. Η παραγωγή γάλακτος επιτυγχάνεται χάρη στη δράση της προλακτίνης, η οποία εκκρίνεται από τον οργανισμό για όσο καιρό διαρκεί ο θηλασμός.

Ψυχολογικές αλλαγές στη λοχεία

Το πρώτο διάστημα μετά τον τοκετό ίσως είναι μια δύσκολη περίοδος για εσάς καθώς θα συνέρχεστε ακόμη από το έντονο άγχος της κύησης και του τοκετού.
Οι ορμονικές αλλαγές που σας είχαν αναστατώσει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, θα σας προκαλέσουν και πάλι αρκετές συναισθηματικές μεταπτώσεις, μιας και τα επίπεδα ορμονών θα αρχίσουν να μεταβάλλονται ξανά.
Πολλές γυναίκες παρουσιάζουν συναισθηματική αστάθεια τις πρώτες 3-4 ημέρες της λοχείας και περίπου μία στις τρεις λεχώνες βιώνει μια μεταβατική περίοδο, ευσυγκινησίας, άγχους, ανησυχίας και ευερεθιστικότητας, μία κατάσταση γνωστή με την ονομασία «κατάπτωση της 3ης ημέρας». Για μερικές μητέρες, μάλιστα, αυτή η κατάσταση μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από το συνηθισμένο και αυτό είναι μια σαφής ένδειξη ότι η μητέρα έχει ανάγκη από μεγαλύτερη υποστήριξη.
Η μελαγχολία της λοχείας είναι η ηπιότερη αλλά και η συνηθέστερη ψυχοπαθολογική εκδήλωση μετά τον τοκετό. Δεν συνιστάται φαρμακευτική αγωγή σε γυναίκες με μελαγχολία της λοχείας, καθώς η υπεύθυνη ενημέρωση και η διαβεβαίωση για τη συνήθως καλή έκβαση της περιόδου αυτής, αρκούν για να επανέλθει η ψυχολογική κατάσταση της νέας μητέρας. Τα συμπτώματα αυτά, άλλωστε, υποχωρούν γρήγορα και από την επόμενη κιόλας εβδομάδα μειώνονται σε ένταση, έτσι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται ειδική ψυχιατρική παρέμβαση. Αν, όμως, τα συμπτώματα διαρκέσουν περισσότερο από 12 ημέρες υπάρχει κίνδυνος εδραίωσης της επιλόχειας κατάθλιψης.
Σημαντικό ρόλο στη θεραπεία της νέας μητέρας παίζει η ψυχολογική στήριξή της, τόσο από την οικογένεια της, όσο και από τις Ιατρικές και Κοινωνικές Υπηρεσίες.

Επιλόχεια κατάθλιψη

Η περίοδος μεταξύ 1ου και 3ου μήνα μετά τον τοκετό φαίνεται να είναι ο χρόνος κατά τον οποίο οι μητέρες είναι πιθανότερο να εκδηλώσουν συμπτώματα και σημεία της επιλόχειας κατάθλιψης. Η έναρξη της νόσου μπορεί να εμφανισθεί με ένα αίσθημα της μητέρας ότι δεν την αγαπούν και ότι δεν είναι ικανή να φροντίσει το μωρό της. Παράλληλά, η μητέρα νιώθει κουρασμένη, εκνευρίζεται εύκολα και δεν καταλαβαίνει τις αντιδράσεις του μωρού της.
Ξεσπά εύκολα σε κλάματα, επειδή νιώθει ότι ασχολείται με το μωρό της χωρίς να αντλεί κάποια ευχαρίστηση από την ενασχόληση αυτή και για το λόγο αυτό δεν το περιποιείται όσο πρέπει. Παρουσιάζει διαταραχές της συγκέντρωσης και αδιαφορεί για τον εαυτό της και το σύντροφό της. Η καταθλιπτική μητέρα δεν παίζει με το μωρό της, δεν απαντά στις ανάγκες του, αδιαφορεί γι' αυτό και ορισμένες φορές είναι δυνατό να εκνευριστεί μαζί του και να το κακοποιήσει.

Η καταθλιπτική μητέρα, επίσης έχει:
• Διαταραχές στην όρεξη και στον ύπνο
• Κούραση και απώλεια ενεργητικότητας
• Δυσκολία στη προσοχή, τη συγκέντρωση και τη μνήμη
• Αισθήματα ανεπάρκειας και ενοχής
• Αυτοκτονικό ιδεασμό

Η καλύτερη και η πιο σωστή θεραπεία είναι ένας συνδυασμός ψυχοθεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής από τον ψυχίατρο. Η συχνή παρακολούθηση από τον ψυχίατρο, τουλάχιστον τους πρώτους μήνες, είναι αναγκαία, δεδομένης της δυνητικής σοβαρότητας της πάθησης.

Οδηγίες και συμβουλές για να αποφευχθεί η επιλόχεια κατάθλιψη:
• Μπορείτε να ενημερωθείτε για κάθε τι που σχετίζεται με τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες που απορρέουν από το νέο σας ρόλο, ως μητέρα, ώστε να αποκτήσετε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό σας και στις δυνάμεις σας.
• Δεν υπάρχει λόγος να αισθάνεστε ότι πρέπει να τα κάνετε όλα μόνη σας. Το πρώτο διάστημα μετά τον τοκετό είναι μια απαιτητική περίοδος για εσάς, οπότε καλό είναι να ζητήσετε τη βοήθεια τόσο του συζύγου σας όσο και των συγγενικών και φιλικών σας προσώπων.
• Μην υπερφορτώνετε τον εαυτό σας με ασήμαντες ασχολίες, το σημαντικότερο είναι να δώσετε στον εαυτό σας την ευκαιρία να χαλαρώσει και να συνέλθει από τον έντονη εμπειρία του τοκετού.
• Να ξεκουράζεστε και να κοιμάστε με κάθε ευκαιρία που έχετε.
• Είναι καλό, τα θέματα που σας απασχολούν ή σας προβληματίζουν να τα συζητάτε με το σύζυγό σας, την οικογένεια σας καθώς και τους φίλους σας που έχουν ήδη εμπειρία ανάλογων καταστάσεων.
• Μπορείτε να ζητήσετε τη βοήθεια των επαγγελματιών υγείας που εμπιστεύεστε, για οτιδήποτε σας απασχολεί ή σας ανησυχεί, (του μαιευτήρα ή της μαίας σας).

Γυμναστική της λοχείας

Την περίοδο της λοχείας, όταν εσείς νιώσετε ότι μπορείτε, είναι καλό να αρχίσετε να κάνετε κάποιες ασκήσεις για να βοηθήσετε το σώμα σας να επανέλθει στην πρότερη κατάστασή του. Οι ασκήσεις αυτές θα αποσκοπούν κυρίως στο να βελτιώσουν την κυκλοφορία του αίματος και να δυναμώσουν τους μυς στην περιοχή της κοιλιάς και του περινέου και όχι τόσο στην απώλεια βάρους.

Δίαιτα στη λοχεία

Ακολουθήστε την ίδια δίαιτα σε θρεπτικά στοιχεία όπως όταν ήσασταν έγκυος, μιας και κατά τη διάρκεια του θηλασμού θα σας χρειαστούν επιπλέον θερμίδες για να μπορέσει ο οργανισμός σας να αντεπεξέλθει στις αυξημένες απαιτήσεις της περιόδου αυτής. Θα πρέπει, όμως, να έχετε υπόψη σας ότι οι διάφορες ουσίες από τις τροφές που καταναλώνει η μητέρα περνάνε στον οργανισμό του μωρού, μέσω του θηλασμού. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να προσέχετε ιδιαίτερα την ποιότητα των τροφίμων που εντάσσετε στο διαιτολόγιό σας.

Τι δεν πρέπει να τρώτε:
• Καλό είναι να αποφεύγετε τα δύσπεπτα φαγητά γιατί προκαλούν πεπτικές διαταραχές στο μωρό σας.
• Καφεΐνη: Η καφεΐνη επηρεάζει το νευρικό σύστημα του μωρού και το κάνει ευερέθιστο, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κοιμηθεί εύκολα.
• Αλκοόλ: Η κατανάλωση μικρής ποσότητας κρασιού δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στο μωρό, ενώ η κατανάλωση μπίρας είναι ωφέλιμη για τη μητέρα μιας και ενισχύει την παραγωγή γάλακτος.
• Κάπνισμα: Απαγορεύεται να καπνίζετε ή να βρίσκεται το μωρό σας σε χώρο με άτομα που καπνίζουν. Η νικοτίνη δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην ανάπτυξή του.
• Φάρμακα: Για όσο διάστημα θηλάζετε το μωρό σας, θα πρέπει να ρωτάτε πάντοτε το γιατρό σας προτού πάρετε κάποιο φάρμακο

Σεξουαλική ζωή

Οι σεξουαλικές επαφές επιτρέπονται, συνήθως, μετά τις 40 ημέρες της λοχείας. Με δεδομένο, βέβαια, ότι οι γυναίκες υπόκεινται σε πολλές σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, θα πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι, ενδέχεται, ως αντίδραση του οργανισμού στις αλλαγές αυτές είτε να αυξάνεται είτε να μειώνεται η ερωτική επιθυμία. Επιπλέον, τα χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων δημιουργούν ξηρότητα στον κόλπο. Επομένως για να γίνει πιο ευχάριστη η σεξουαλική επαφή καλύτερα να χρησιμοποιηθεί κάποιο λιπαντικό όπως κρέμα κτλ.
Μια από τις βασικότερες αιτίες της μειωμένης σεξουαλικής διάθεσης είναι και η κούραση που αισθάνεστε. Προσπαθήστε να ξεκουράζεστε όταν το μωρό κοιμάται, ώστε να διατηρήσετε τόσο τη σωματική επαφή όσο και την επικοινωνία με το σύζυγό σας.
Κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής ίσως να αισθανθείτε να τρέχει γάλα από το στήθος σας. Αυτό είναι φυσιολογικό και μπορεί να εμφανίζεται συχνά, καθώς είναι πολύ πιθανό να έχετε θηλάσει το μωρό σας, λίγο πριν.