Υιοθεσία

Υιοθεσία

Μωράκια χωρίς γονείς, μικρά παιδιά χωρίς την πατρική στήριξη για να σταθούν στα πόδια τους ως ανεξάρτητες οντότητες αλλά και γονείς έτοιμοι να προσφέρουν αγάπη και φροντίδα, χωρίς όμως να μπορούν να αποκτήσουν παιδιά. Μια εξίσωση που βρίσκει την εύλογη λύση της μέσα από μια πράξη αγάπης χωρίς προηγούμενο, την υιοθεσία. Μια πράξη αγάπης που αποδεικνύει περίτρανα ότι γονιός δεν γίνεσαι προσφέροντας DNA, ούτε μέσα από τους πόνους του τοκετού αλλά πρώτα και κύρια γονιός γίνεσαι προσφέροντας αγάπη και υποστήριξη, τότε ακριβώς που τα παιδιά τη χρειάζονται όσο ποτέ. Το δώρο της ζωής δεν ολοκληρώνεται στις αίθουσες του μαιευτηρίου, το δώρο της ζωής ανήκει σε κείνους που αντικρίζουν δικαιωματικά για πρώτη φορά το αθώο χαμόγελο ενός μωρού, τη δική του διακριτική επιβεβαίωση ότι βρίσκεται σε χέρια που μπορεί να εμπιστευτεί και να αγαπήσει.

Γονιός είναι αυτός που θα ξενυχτήσει δίπλα στο μωρό παρηγορώντας το για τη μικρή του αδιαθεσία, για τον πυρετό του, για τις φοβίες του και για την αίσθηση εγκατάλειψης που τόσο πρώιμα έχει περάσει στην αθώα του καρδιά. Γονιός είναι αυτός που θα κλάψει δίπλα στο απαρηγόρητο μωρό, θα μείνει κοντά του ως ακλόνητη επιβεβαίωση ότι δεν το εγκαταλείπουν όλοι γύρω του και ότι η αγάπη δεν τελείωσε τη μέρα που οι φυσικοί του γονείς έφυγαν μακριά του. Κανείς δεν ξέρει τι σημαίνει να είσαι μητέρα ή πατέρας, όπως οι γονείς που παίρνουν στην αγκαλιά τους ένα πληγωμένο παιδί και βρίσκουν δεκάδες τρόπους να το κάνουν να αισθανθεί ασφαλές ξανά.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως το παιδί που υιοθετήθηκε από μια γυναίκα είναι με κάθε τρόπο το δικό της παιδί. Το παιδί για το οποίο θυσιάστηκε, έκλαψε, γέλασε μαζί του, το παιδί που αγάπησε όσο κανέναν ποτέ πριν στη ζωή της, το παιδί για το οποίο είναι έτοιμη να δώσει και τη ζωή της. Γι' αυτό και αν κάποιοι απορούν γιατί οι θετοί γονείς δεν μιλούν νωρίς στο παιδί τους για την υιοθεσία, είναι γιατί οι ίδιοι το έχουν πια περάσει μέσα τους σαν δικό τους παιδί και φοβούνται μήπως αυτός ο μαγικός δεσμός αγάπης σπάσει όταν το παιδί «τους» βρεθεί αντιμέτωπο με την αλήθεια μιας φυσικής μητέρας κι ενός φυσικού πατέρα.

Πότε θα πρέπει οι γονείς να μιλούν στο παιδί τους για την υιοθεσία

Παρά το δικαιολογημένο δισταγμό των γονιών να αποκαλύψουν στο παιδί τους ότι είναι υιοθετημένο, το καλύτερο είναι να ενημερώνουν το παιδί από νωρίς ώστε να έχει το χρόνο να αποδεχτεί την αλήθεια της υιοθεσίας και να αποφευχθεί έτσι ένας πιθανότατα έντονος ψυχικός τραυματισμός μιας όψιμης αποκάλυψης. Όταν επομένως είναι ακόμα μικρό, μεταξύ δύο και τεσσάρων ετών, όσο δύσκολο κι αν είναι το έργο μιας τέτοιας συζήτησης, το παιδί θα πρέπει να μαθαίνει την αλήθεια. Με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του και χωρίς ποτέ να ειπωθούν άσχημα πράγματα για τους φυσικούς γονείς, θα πρέπει να του πείτε ότι παρόλο που οι γονείς του το αγαπούσαν πάρα πολύ, επειδή δεν είχαν χρήματα ή επειδή αντιμετώπιζαν πολλές δυσκολίες θεώρησαν καλό να βρουν ανθρώπους που ήταν σε θέση να μεγαλώσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το παιδί τους.

Η αποκάλυψη της υιοθεσίας συνήθως προκαλεί αναστάτωση στο παιδί, όσο μεγαλώνει, αφενός γιατί συνειδητοποιεί ότι οι γονείς του το εγκατέλειψαν κι αφετέρου γιατί αρχίζει να ανησυχεί μήπως δεν είναι απόλυτα αποδεκτό στη νέα του οικογένεια. Παρόλο που δεν μπορείτε να απαλύνετε τον πόνο που επιφέρει η αλήθεια της εγκατάλειψης, μπορείτε σίγουρα να δείξετε στο παιδί σας ότι για εσάς αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής σας και ότι θα είστε πάντοτε δίπλα του να το αγαπάτε και να το φροντίζετε. Όσο κι αν υπάρξουν για το παιδί στιγμές ανησυχίας πως ίσως δεν ανήκει σ' εσάς, η σταθερότητα της αγάπης σας και η συνεχής σας υποστήριξη θα το καθησυχάσουν και θα το βοηθήσουν να νιώσει ξανά ασφαλές και σίγουρο για την ειλικρίνεια της αγάπης σας.

Τι προβλέπει ο Αστικός Κώδικας για την υιοθεσία:

Άρθρο 1543. Αυτός που υιοθετεί ανήλικο πρέπει να είναι ικανός για δικαιοπραξία, να έχει συμπληρώσει τα τριάντα χρόνια του και να μην έχει υπερβεί τα εξήντα.

Άρθρο 1544. Αυτός που υιοθετεί ανήλικο πρέπει να είναι μεγαλύτερος από τον υιοθετούμενο τουλάχιστον κατά δεκαοκτώ, αλλά όχι και περισσότερο από πενήντα χρόνια. Ο περιορισμός της ηλικίας δεν ισχύει για εκείνον από τους συζύγους που επιθυμεί να υιοθετήσει τέκνο που υιοθετείται ή που έχει ήδη υιοθετηθεί από το σύζυγό του. Σε περίπτωση υιοθεσίας τέκνου του συζύγου, καθώς κι αν συντρέχει σπουδαίος λόγος, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέπει την υιοθεσία και όταν υπάρχει διαφορά ηλικίας μικρότερη, αλλά όχι κάτω των δεκαπέντε ετών.

Άρθρο 1546. Ο έγγαμος δεν μπορεί να υιοθετήσει χωρίς τη συναίνεση του συζύγου του, η οποία παρέχεται αυτοπροσώπως με δήλωση στο δικαστήριο. Αν ο σύζυγος έχει τη συνήθη διαμονή του στην αλλοδαπή, η συναίνεσή του μπορεί να δοθεί και με δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου. Το δικαστήριο όμως μπορεί να επιτρέπει την υιοθεσία και χωρίς αυτή τη συναίνεση, αν η παροχή της είναι αδύνατη για νομικούς λόγους ή πραγματικούς λόγους ή αν εκκρεμεί ανάμεσα στους συζύγους δίκη διαζυγίου.

Άρθρο 1547. Επιτρέπεται να υιοθετηθούν, από το ίδιο πρόσωπο, περισσότεροι ανήλικοι με την ίδια πράξη ή διαδοχικά.

Άρθρο 1548. Υιοθεσία υπό αίρεση ή προθεσμία δεν επιτρέπεται.

Άρθρο 1549. Η υιοθεσία τελείται με δικαστική απόφαση, ύστερα από αίτηση του υποψήφιου θετού γονέα. Αυτός που υιοθετεί συναινεί αυτοπροσώπως ενώπιον του δικαστηρίου.

Άρθρο 1550. Για να υιοθετηθεί ένας ανήλικος χρειάζεται να συναινέσουν ενώπιον του δικαστηρίου οι γονείς του ή ο ένας μόνο, αν ο άλλος έχει εκπέσει από τη γονική μέριμνα ή η συναίνεσή του είναι αδύνατη γιατί έχει τεθεί σε στερητική δικαστική συμπαράσταση, που περιλαμβάνει και τη στέρηση της ικανότητας να συναινεί για την υιοθεσία του παιδιού του. Αν ο ανήλικος δεν έχει γονείς, συναινεί ενώπιον του δικαστηρίου ο επίτροπος, ύστερα από άδεια του εποπτικού συμβουλίου.

Η συναίνεση της προηγούμενης παραγράφου είναι, στην περίπτωση που ο ανήλικος προστατεύεται από αρμόδια κοινωνική υπηρεσία ή οργάνωση, έγκυρη και όταν αυτός που συναινεί δεν γνωρίζει το πρόσωπο του υποψήφιου θετού γονέα.

Άρθρο 1551. Η συναίνεση των γονέων για υιοθεσία δεν επιτρέπεται να δοθεί προτού να συμπληρωθούν τρεις μήνες από τη γέννηση του τέκνου.

Άρθρο 1552. Η συναίνεση των γονέων για υιοθεσία του τέκνου τους αναπληρώνεται με απόφαση του δικαστηρίου: α) αν οι γονείς είναι άγνωστοι ή το τέκνο είναι έκθετο, β) αν και οι δύο γονείς έχουν εκπέσει από τη γονική μέριμνα ή βρίσκονται σε καθεστώς στερητικής δικαστικής συμπαράστασης που τους αφαιρεί και την ικανότητα να συναινούν για την υιοθεσία του παιδιού τους, γ) αν οι γονείς έχουν άγνωστη διαμονή, δ) αν το τέκνο προστατεύεται από αναγνωρισμένη κοινωνική οργάνωση, έχει αφαιρεθεί από τους γονείς η άσκηση της επιμέλειας και αυτοί αρνούνται καταχρηστικά να συναινέσουν, ε) αν το τέκνο έχει παραδοθεί με τη συναίνεση των γονέων σε οικογένεια για φροντίδα και ανατροφή με σκοπό την υιοθεσία και έχει ενταχθεί σ' αυτήν επί χρονικό διάστημα ενός τουλάχιστον έτους, οι δε γονείς εκ των υστέρων αρνούνται καταχρηστικά να συναινέσουν.

Με απόφαση του δικαστηρίου αναπληρώνεται και η συναίνεση του επιτρόπου για την υιοθεσία του ανηλίκου, εφόσον ο τελευταίος προστατεύεται από αναγνωρισμένη κοινωνική οργάνωση και ο επίτροπος αρνείται καταχρηστικά να συναινέσει.

Άρθρο 1553. Στις περιπτώσεις υπό στοιχεία β΄ έως δ΄ της πρώτης παραγράφου, καθώς και στην περίπτωση της δεύτερη παραγράφου του προηγούμενου άρθρου, το δικαστήριο αποφασίζει, αφού ακούσει τους πλησιέστερους συγγενείς, αν η ακρόασή τους είναι εφικτή.

Άρθρο 1554. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των τριών προηγούμενων άρθρων, οι γονείς ή ο επίτροπος μπορούν να δίνουν, με δήλωσή τους ενώπιον του δικαστηρίου, στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία ή την αναγνωρισμένη κοινωνική οργάνωση, που περιθάλπουν τον ανήλικο, γενική εξουσιοδότηση να κινούν τη διαδικασία μελλοντικής υιοθεσίας του ανηλίκου από πρόσωπο ή από ζεύγος συζύγων που θα επιλέγονται ελεύθερα από την κοινωνική υπηρεσία ή την οργάνωση. Η εξουσιοδότηση αυτή μπορεί να ανακαλείται από τους γονείς ή τον επίτροπο, επίσης με δήλωσή τους προς το δικαστήριο, που θα πρέπει να κοινοποιείται στην υπηρεσία ή την οργάνωση το αργότερο έως την κατάθεση, από αυτές στο δικαστήριο, της αίτησης για υιοθεσία.

Άρθρο 1555. Ενώπιον του δικαστηρίου συναινεί αυτοπροσώπως και ο ανήλικος που υιοθετείται, εφόσον έχει συμπληρώσει το δωδέκατο έτος της ηλικίας του, εκτός αν βρίσκεται σε κατάσταση ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του.

Σε κάθε περίπτωση το δικαστήριο, ανάλογα με την ωριμότητα του ανηλίκου, οφείλει να ακούει και τη δική του γνώμη.

Άρθρο 1556. Όταν αυτός που υιοθετεί έχει ήδη τέκνα, το δικαστήριο, ανάλογα με την ωριμότητά τους, οφείλει να ακούει και τη δική τους γνώμη.

Άρθρο 1557. Πριν από την τέλεση της υιοθεσίας διεξάγεται από την κοινωνική υπηρεσία ή άλλη υπηρεσία ή κοινωνική οργάνωση, αναγνωρισμένη ότι ειδικεύεται στις υιοθεσίες, επισταμένη κοινωνική έρευνα και κατατίθεται εμπρόθεσμα στο δικαστήριο, σύμφωνα με τα οριζόμενα ειδικότερα στο νόμο, σχετική έκθεση για το αν, με βάση τα στοιχεία που προέκυψαν, η συγκεκριμένη υιοθεσία συμφέρει ή όχι τον υιοθετούμενο.

Άρθρο 1558. Το δικαστήριο απαγγέλλει την υιοθεσία, εφόσον συντρέχουν οι όροι του νόμου και αφού διαπιστώσει, συνεκτιμώντας και την έκθεση του προηγούμενου άρθρου, ότι, εν όψει της προσωπικότητας, της υγείας και της οικογενειακής και περιουσιακής κατάστασης εκείνου που υιοθετεί και του υιοθετημένου, καθώς και της αμοιβαίας ικανότητάς τους προσαρμογής, η υιοθεσία συμφέρει τον υιοθετούμενο.

Άρθρο 1559. Η υιοθεσία ανηλίκων τηρείται μυστική. Στις περιπτώσεις της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 1550, καθώς και του άρθρου 1552, η μυστικότητα ισχύει και έναντι των φυσικών γονέων.

Το θετό τέκνο έχει, μετά την ενηλικίωσή του, το δικαίωμα να πληροφορείται πλήρως από τους θετούς γονείς και από κάθε αρμόδια αρχή τα στοιχεία των φυσικών γονέων του.

Άρθρο 1560. Τα αποτελέσματα της δικαστικής απόφασης για την υιοθεσία αρχίζουν, αφότου αυτή γίνει τελεσίδικη.

Άρθρο 1561. Με την υιοθεσία διακόπτεται κάθε δεσμός του ανηλίκου με τη φυσική του οικογένεια, με εξαίρεση τις ρυθμίσεις περί κωλυμάτων γάμου και ο ανήλικος εντάσσεται πλήρως στην οικογένεια του θετού γονέα του. Έναντι του θετού γονέα και των συγγενών του ο ανήλικος έχει όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τέκνου γεννημένου σε γάμο. Το ίδιο ισχύει και για τους κατιόντες του θετού τέκνου. Σε περίπτωση ταυτόχρονης ή διαδοχικής υιοθεσίας περισσοτέρων, δημιουργείται μεταξύ τους συγγένεια όμοια με αυτήν που υπάρχει μεταξύ αδελφών.

Άρθρο 1562. Όταν ο ένας σύζυγος υιοθετεί το τέκνο του άλλου, οι δεσμοί του υιοθετουμένου με το φυσικό γονέα του και τους συγγενείς του δεν διακόπτονται. Κατά τα λοιπά η υιοθεσία παράγει όλα τα αποτελέσματα υιοθεσίας που γίνεται και από τους δύο συζύγους.

Άρθρο 1563. Το θετό τέκνο παίρνει το επώνυμο του θετού γονέα. Έχει όμως δικαίωμα, όταν ενηλικιωθεί, να προσθέσει και το πριν από την υιοθεσία επώνυμό του. Αν το τελευταίο αυτό ή το επώνυμο του θετού γονέα αποτελείται από δύο επώνυμα, χρησιμοποιείται για το σχηματισμό του σύνθετου επωνύμου του θετού τέκνου το πρώτο από αυτά.

Άρθρο 1566. Αφότου συντελεσθεί η υιοθεσία, τη γονική μέριμνα των φυσικών γονέων ή την επιτροπεία, υπό την οποία τυχόν τελούσε το θετό τέκνο, αντικαθιστά αυτοδικαίως η γονική μέριμνα των θετών γονέων. Οι φυσικοί γονείς δεν έχουν ούτε δικαίωμα επικοινωνίας με το θετό τέκνο. Αν ένας από τους συζύγους υιοθετήσει το τέκνο του άλλου, τη γονική μέριμνα έχουν από κοινού και οι δύο σύζυγοι.