Πυρετός

Πυρετός

Παρόλο που οι γονείς συχνά ανησυχούν πάρα πολύ όταν διαπιστώνουν ότι το μικρό τους έχει πυρετό, στην πραγματικότητα για ένα παιδί που δεν έχει προβλήματα υγείας, ο πυρετός δεν αποτελεί ένδειξη για κάτι το ανησυχητικό. Είναι βέβαια λογικό να αναστατώνονται οι γονείς όταν βλέπουν τη θερμοκρασία του μωρού τους να ανεβαίνει αλλά ο πυρετός αυτός καθαυτός δε δημιουργεί προβλήματα στο παιδί και ουσιαστικά είναι ένα θετικό σημάδι καθώς υποδηλώνει ότι ο οργανισμός του παιδιού καταπολεμά αποτελεσματικά κάποια λοίμωξη.

Ο πυρετός προκύπτει όταν ο εσωτερικός θερμοστάτης του σώματός μας, ο οποίος εντοπίζεται στον υποθάλαμο του εγκεφάλου, ανεβάζει τη θερμοκρασία του σώματος πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Για τους ενήλικες η φυσιολογική θερμοκρασία είναι γύρω στους 37°, με μικρές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, καθώς ενδέχεται να είναι λίγο χαμηλότερη τις πρωινές ώρες και λίγο υψηλότερη της απογευματινές. Η θερμοκρασία του σώματος επηρεάζεται, επίσης, και από την έντονη σωματική δραστηριότητα όπως είναι το τρέξιμο και η γυμναστική γενικότερα.

Ποια είναι η φυσιολογική θερμοκρασία για ένα παιδί

Ενώ για τους ενήλικες φυσιολογική θεωρείται η θερμοκρασία κοντά στους 37° για τα μικρά παιδιά η θερμοκρασία που θεωρείται φυσιολογική είναι ελαφρώς υψηλότερη, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και ανάλογα με το σημείο του σώματος όπου έγινε η θερμομέτρηση. Στα μικρά παιδιά μπορούμε να μετρήσουμε τη θερμοκρασία από το στόμα, το ορθό ή τη μασχάλη, αλλά θα πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι η θερμοκρασία είναι πάντοτε υψηλότερη στο ορθό σε σχέση με τη μασχάλη ή το στόμα, γι' αυτό όταν θα θελήσετε να ενημερώσετε το γιατρό σας θα πρέπει να του πείτε σε ποιο σημείο του σώματος έγινε η θερμομέτρηση. Πιο συγκεκριμένα, για τα παιδιά που είναι μικρότερα των τριών ετών η ανώτατη φυσιολογική θερμοκρασία είναι 38° όταν μετριέται από το ορθό και 37,5° όταν μετριέται από το στόμα ή τη μασχάλη. Ενώ, για τα παιδιά που είναι μεγαλύτερα των τριών ετών η ανώτατη φυσιολογική θερμοκρασία είναι 37,8° όταν μετριέται από το ορθό και 37,2° όταν μετριέται από το στόμα ή τη μασχάλη. Μην ξεχνάτε, άλλωστε, ότι η θερμοκρασία του σώματος έχει διακυμάνσεις ανάλογα με την ώρα της ημέρας που γίνεται η θερμομέτρηση, αλλά και με τις δραστηριότητες που είχε το παιδί προτού μετρήσετε τη θερμοκρασία του, καθώς αν έπαιζε έντονα λίγο πριν, είναι φυσιολογικό να έχει ελαφρώς αυξημένη θερμοκρασία. Παράλληλα, παράγοντες όπως το σωματικό βάρος αλλά και η συνολική εικόνα της υγείας του παιδιού έχουν τη δική τους σημασία σε ό,τι έχει να κάνει με το ποια θερμοκρασία είναι φυσιολογική και ποια θερμοκρασία θα πρέπει να σας ανησυχήσει. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να ακολουθείτε τις εξατομικευμένες υποδείξεις του παιδιάτρου σας για να κρίνετε καλύτερα πότε η θερμοκρασία του παιδιού σας είναι φυσιολογική.

Τα αίτια του πυρετού

Είναι σημαντικό να έχετε υπόψη σας ότι ο πυρετός δεν είναι ασθένεια αλλά σύμπτωμα ενός υποβόσκοντος προβλήματος. Η αιτία του πυρετού δεν είναι πάντοτε εύκολο να εντοπιστεί και γι' αυτό καλό είναι να απευθύνεστε στον παιδίατρό σας, ιδίως στις περιπτώσεις που το παιδί έχει υψηλό ή επίμονο πυρετό. Σε γενικές γραμμές πάντως, οι συνηθέστερες αιτίες του πυρετού είναι:

• Λοιμώξεις: Η παρουσία κάποιου ιού ή μικροβίου στον οργανισμό του παιδιού είναι πολύ συχνά η αιτία εμφάνισης πυρετού, καθώς με τη βοήθεια του πυρετού ενεργοποιούνται πολύτιμοι αμυντικοί μηχανισμοί για την καταπολέμηση των λοιμώξεων. Είτε πρόκειται για ένα κρυολόγημα είτε για μια λοίμωξη του αναπνευστικού, η απάντηση του οργανισμού είναι η άνοδος της θερμοκρασίας του σώματος.
• Πολλά ρούχα και σκεπάσματα: Τα μωρά και ιδιαίτερα τα νεογέννητα μπορεί να παρουσιάσουν αυξημένη θερμοκρασία αν φορούν πολλά ρούχα, είναι σκεπασμένα με πολύ ζεστά παπλώματα ή απλά βρίσκονται σ' ένα πολύ ζεστό δωμάτιο. Αυτό συμβαίνει διότι ο οργανισμός των μωρών δεν μπορεί να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του σώματος τόσο αποτελεσματικά όσο όταν το παιδί έχει μεγαλώσει. Επειδή, όμως, στα μωρά η παρουσία πυρετού μπορεί να υποδηλώνει την ύπαρξη κάποιας σοβαρής λοίμωξης, θα πρέπει να γίνεται εξέταση από τον παιδίατρο ακόμη κι αν απλά είχατε ντύσει με πολλά ρούχα το μωρό σας.
• Θερμοπληξία: Με τον ίδιο τρόπο που ένα μωρό θα έχει αυξημένη θερμοκρασία αν το ντύσετε με πολλά ρούχα, έτσι και σε μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα ή σε περίπτωση που το αφήσετε μέσα στο αυτοκίνητο κάτω από τον ήλιο, θα ανέβει πάρα πολύ η θερμοκρασία του σώματός του. Η θερμοπληξία δεν προκαλείται από την παρουσία κάποιου ιού στον οργανισμό του μωρού αλλά από την ιδιαίτερα αυξημένη θερμοκρασία του περιβάλλοντα χώρου και είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για τα μωράκια. Αν επομένως διαπιστώσετε ότι το μωρό σας έχει υψηλό πυρετό λόγω της ζέστης θα πρέπει να μειώσετε τη θερμοκρασία του με δροσερά επιθέματα ή δροσίζοντας το σωματάκι του με νερό και αμέσως μετά θα πρέπει να το μεταφέρετε στο νοσοκομείο.
• Εμβόλια: Τα μωρά αλλά και τα μικρά παιδιά μερικές φορές παρουσιάζουν αυξημένη σωματική θερμοκρασία λίγο μετά τον εμβολιασμό τους.

Πότε θα πρέπει να απευθυνθείτε στον παιδίατρο

Συνήθως όσο μικρότερο είναι το παιδί τόσο χαμηλότερο είναι και το όριο πυρετού που θα πρέπει να σας θέσει σε επιφυλακή, ανάλογα πάντα με τις υποδείξεις του παιδιάτρου σας αλλά και με τη γενικότερη εκτίμηση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται το παιδί. Αν το μωρό σας είναι μέχρι και τριών μηνών και η θερμοκρασία του μετρημένη από το ορθό είναι 37,9° τότε θα πρέπει να ενημερώσετε άμεσα τον παιδίατρό σας, ο οποίος και θα διαπιστώσει αν ο πυρετός αποτελεί ένδειξη κάποιας σοβαρής λοίμωξης ή άλλης ασθένειας. Για μωράκια μεγαλύτερης ηλικίας η θερμοκρασία που θα πρέπει να σας οδηγήσει στον παιδίατρο είναι ελαφρώς μεγαλύτερη, καθώς μέχρι την ηλικία των έξι μηνών ιδιαίτερα ανησυχητικός θεωρείται ο πυρετός που φτάνει τους 38,3° ενώ για μωρά μέχρι ενός έτους το περιθώριο ανεβαίνει ακόμη περισσότερο. Ενώ, δηλαδή για ένα μωρό ηλικίας ενός έτους ο πυρετός μπορεί να φτάσει και τους 39° χωρίς να θεωρηθεί κάτι το ανησυχητικό, για τα βρέφη μέχρι και τριών μηνών, ακόμη κι ένας πολύ μικρός πυρετός θα πρέπει να αποτελεί αιτία ιδιαίτερης ανησυχίας καθώς τα βρέφη είναι πολύ πιο ευάλωτα.

Εάν το παιδί σας είναι μεγαλύτερο των τριών μηνών και μέχρι την ηλικία των τριών ετών και ο πυρετός έχει φτάσει τους 39°, θα πρέπει να καλέσετε τον παιδίατρο για να τον ρωτήσετε αν χρειάζεται να εξετάσει το παιδί. Για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, μπορείτε να λάβετε υπόψη σας τη συμπεριφορά του παιδιού και το κατά πόσο είναι δραστήριο για να κρίνετε αν χρειάζεται να καλέσετε τον παιδίατρο ή όχι. Αν για παράδειγμα παρά την παρουσία του πυρετού το παιδί συνεχίζει να τρώει και να πίνει κανονικά, έχει διάθεση για παιχνίδι, έχει πλήρη διαύγεια και επικοινωνεί άνετα μαζί σας και παράλληλα το χρώμα του είναι κανονικό, τότε δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος ανησυχίας.

Στην πραγματικότητα, βέβαια, το πόσο υψηλός είναι ο πυρετός του παιδιού δε σημαίνει πάρα πολλά για το πόσο άρρωστο είναι το παιδί, καθώς μια λοίμωξη ή ένα κρύωμα μπορεί να συνοδεύεται από υψηλό πυρετό χωρίς να υπάρχει τελικά λόγος ανησυχίας, ενώ μια σοβαρή λοίμωξη να μην παρουσιάζει καθόλου πυρετό ή να εμφανίζεται ως υποθερμία, ειδικά στα βρέφη.

Κάποιες φορές το παιδί που έχει πυρετό μπορεί να αναπνέει πιο γρήγορα και να έχει αυξημένο καρδιακό ρυθμό. Θα πρέπει να καλέσετε το γιατρό αν το παιδί σας δυσκολεύεται να αναπνεύσει ή αναπνέει γρηγορότερα από το συνηθισμένο ή συνεχίζει να αναπνέει γρήγορα ακόμη κι όταν ο πυρετός έχει πέσει.

Επιπλέον, θα πρέπει να καλέσετε τον παιδίατρο αν το παιδί έχει πυρετό μικρότερο από 39° αλλά παράλληλα:

• αρνείται να καταναλώσει υγρά ή μοιάζει πολύ άρρωστο για να πιει αρκετά
• έχει επίμονη διάρροια ή κάνει επανειλημμένα εμετό
• παρουσιάζει οποιαδήποτε ένδειξη αφυδάτωσης (ουρεί λιγότερο απ' ό,τι συνήθως, δεν έχει δάκρυα όταν κλαίει, είναι λιγότερο ζωηρό και λιγότερο δραστήριο απ' ό,τι συνήθως)
• διαμαρτύρεται για ένα συγκεκριμένο πόνο (πονάει στο αυτί ή πονάει στο λαιμό του)
• συνεχίζει να έχει πυρετό μετά από ένα 24ωρο (εάν είναι μικρότερο των δύο ετών) ή μετά από 72 ώρες (εάν είναι μεγαλύτερο των δύο ετών)
• έχει επαναλαμβανόμενους πυρετούς, έστω κι αν διαρκούν για λίγη ώρα κάθε βράδυ
• έχει κάποιο χρόνιο πρόβλημα υγείας
• παρουσιάζει δερματικά εξανθήματα
• πονάει κατά την ούρηση

Θα πρέπει να αναζητήσετε επείγουσα ιατρική βοήθεια αν το παιδί, παρόλο που έχει πυρετό χαμηλότερο από 39°, παρουσιάζει κάποιο από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• κλαίει απαρηγόρητο
• είναι εξαιρετικά ευερέθιστο
• έχει πέσει σε λήθαργο και δεν μπορείτε να το ξυπνήσετε εύκολα
• έχουν μελανιάσει τα χείλη, η γλώσσα ή τα νύχια του
• το μαλακό σημείο στο κεφάλι του βρέφους έχει εξογκωθεί προς τα έξω ή έχει βυθιστεί προς τα μέσα
• έχει έντονο πονοκέφαλο
• έχει ατονία ή αρνείται να κινήσει το σώμα του
• δυσκολία στην αναπνοή που δε βελτιώνεται ακόμη κι όταν καθαρίζετε τη μύτη του
• έχει πυρετικούς σπασμούς
• έχει κοιλιακούς πόνους

Τα συμπτώματα αυτά είναι ενδεικτικά ανησυχητικών καταστάσεων αλλά δε θα πρέπει να περιορίσετε την προσοχή σας μόνο σε αυτά. Καλό είναι να συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας για τις δικές του οδηγίες σχετικά με το πότε θα πρέπει να τον καλείτε άμεσα.

Πυρετικοί σπασμοί

Στα μικρά παιδιά από έξι μηνών μέχρι και πέντε ετών η εμφάνιση υψηλού πυρετού μπορεί να προκαλέσει σπασμούς, οι οποίοι συνήθως δεν είναι επικίνδυνοι αλλά απαιτούν την άμεση ενημέρωση του παιδιάτρου. Η εκδήλωση των σπασμών δεν είναι πάντοτε ίδια σε όλα τα παιδιά αλλά σε γενικές γραμμές ενδέχεται να διαπιστώσετε τα εξής: Το παιδί αρχικά εκδηλώνει ατονία και δυσκολία επικοινωνίας με το περιβάλλον, στη συνέχεια το σώμα του γίνεται δύσκαμπτο κι αμέσως μετά αρχίζει να έχει σπασμούς ενώ παράλληλα ενδέχεται να δείτε τα μάτια του να γυρίζουν προς τα πάνω. Κατά τη διάρκεια των σπασμών και για λίγη ώρα μετά το παιδί δεν αντιδρά σε οτιδήποτε γίνεται γύρω του και το χρώμα του δέρματός του γίνεται πιο σκούρο. Η διάρκεια των πυρετικών σπασμών μπορεί να είναι πολύ σύντομη ή να φτάσει μέχρι και τα τέσσερα λεπτά, προκαλώντας συνήθως αισθήματα πανικού στους γονείς.

Αν το παιδί σας εμφανίσει σπασμούς θα πρέπει να φροντίσετε ώστε να μην τραυματιστεί όσο διαρκεί αυτή η κατάσταση, καθώς το ίδιο δε θα μπορεί να ελέγξει το σώμα του. Τοποθετήστε το στο πάτωμα ή πάνω στο κρεβάτι του, αρκεί να μην υπάρχουν κοντά έπιπλα ή γωνίες τοίχων και υπάρχει κίνδυνος να τραυματιστεί. Κρατήστε το κεφάλι του παιδιού στραμμένο στο πλάι για να αποφύγετε το ενδεχόμενο αναρρόφησης αν κάνει εμετό ή καταπίνοντας τα σάλια του. Προσπαθήστε, παράλληλα, να έχετε μια όσο γίνεται σαφή εικόνα για τη χρονική διάρκεια του επεισοδίου. Αν οι σπασμοί είναι ιδιαίτερα έντονοι ή κρατήσουν περισσότερο από τέσσερα λεπτά θα πρέπει να καλέσετε άμεσα ιατρική βοήθεια.

Ίσως θέλετε να μάθετε ακόμη:

Για τον Αναπνευστικό Συγκυτιακό Ιό

Για τα κρυολογήματα

Για τις αλλεργίες