Πώς θα ενισχύσετε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας

Πώς θα ενισχύσετε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας

Η αυτοπεποίθηση συνιστά ουσιώδες κεφάλαιο για την επιτυχία στη ζωή. Η ανάπτυξη μιας θετικής αυτοαντίληψης και μιας υγιούς αυτοπεποίθησης έχουν εξαιρετική σημασία για την ευτυχία και την επιτυχία των μικρών παιδιών αλλά και των εφήβων. Η αυτοπεποίθηση καθορίζει το πώς νιώθουμε για τον εαυτό μας και είναι σαφές ότι η συμπεριφορά μας αντικατοπτρίζει με ξεκάθαρο τρόπο τα συναισθήματα και την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Για παράδειγμα, ένα παιδί ή ένας έφηβος με υψηλή αυτοπεποίθηση θα είναι σε θέση να:

• δρα ως ανεξάρτητη προσωπικότητα
• αναλαμβάνει την ευθύνη για τις πράξεις αλλά και τις παραλείψεις του
• αισθάνεται υπερηφάνεια για τα κατορθώματά του
• αντιμετωπίζει με υγιή τρόπο την απογοήτευση
• επιχειρεί νέες δραστηριότητες και να αποδέχεται νέες προκλήσεις
• διαχειρίζεται τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά του συναισθήματα
• έχει κατανόηση για τους άλλους και να τους προσφέρει τη βοήθειά του

Από την άλλη πλευρά, συνήθως διαπιστώνουμε ότι ένα παιδί με χαμηλή αυτοπεποίθηση:

• αποφεύγει να δοκιμάζει νέα πράγματα
• αισθάνεται ότι δεν το αγαπούν και ότι δεν το θέλουν
• κατηγορεί τους άλλους για τα δικά του ελαττώματα και ελλείψεις
• είναι ή προσποιείται ότι είναι συναισθηματικά αδιάφορο
• δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί ένα φυσιολογικό επίπεδο απογοήτευσης
• υποβιβάζει μόνο του τα ταλέντα του και τις ικανότητές του
• επηρεάζεται εύκολα

Οι γονείς μπορούν, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, να καλλιεργήσουν και να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού τους. Η διαδικασία στήριξης της αυτοπεποίθησης ενός παιδιού δεν είναι δύσκολη και η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι γονείς ακολουθούν την πορεία αυτή χωρίς καν να αντιλαμβάνονται ότι τα λόγια τους και οι πράξεις τους έχουν εξαιρετικά μεγάλη επίδραση στο πώς το παιδί τους αισθάνεται για τον εαυτό του. Για να ενισχύσετε, λοιπόν, την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας, μπορείτε να εφαρμόσετε τα ακόλουθα:

• Κάθε φορά που αισθάνεστε ικανοποιημένοι, χαρούμενοι και γενικά έχετε μια θετική διάθεση για το παιδί σας, θα πρέπει να μοιράζεστε αυτά τα συναισθήματα μαζί του. Οι γονείς έχουν την τάση να εκφράζουν πολύ εύκολα και χωρίς να το καλοσκεφτούν τα αρνητικά συναισθήματα που έχουν για το παιδί τους, όπως το θυμό ή την απογοήτευσή τους, αλλά για κάποιο λόγο δεν κάνουν το ίδιο και με τα θετικά τους συναισθήματα. Δε θα πρέπει να παίρνετε ως δεδομένο ότι το παιδί σας γνωρίζει πόσο νοιάζεστε γι' αυτό και πόσο πολύ το αγαπάτε. Τα παιδιά θυμούνται τα καλά λόγια που τους λένε οι γονείς τους. Τα κρατάνε στη μνήμη τους σαν πολύτιμες παρακαταθήκες και τα επαναλαμβάνουν στον εαυτό τους κάθε φορά που νιώθουν ανασφάλεια ή φοβούνται. Γι' αυτό είναι πολύ καλό να προσφέρετε στο παιδί σας θετικές κρίσεις, λόγια αγάπης και ενθαρρυντικές κουβέντες σε καθημερινή βάση.
• Διατηρήστε μια γενναιόδωρη στάση σε ό,τι αφορά τους επαίνους που αποδίδετε στο παιδί σας. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτό που ονομάζουν περιγραφικό έπαινο για να δώσετε στο παιδί σας να καταλάβει με σαφή τρόπο για ποιο λόγο το επαινείτε. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να συνηθίσετε να παρακολουθείτε τις συμπεριφορές και τις δράσεις του παιδιού σας ώστε να είστε σε θέση να το επαινέσετε για μια συγκεκριμένη συμπεριφορά που θεωρήσατε πολύ όμορφη ή για κάποιο κατόρθωμά του που σας ευχαρίστησε. Κάθε φορά που το παιδί σας ολοκληρώνει κάποια εργασία που του έχετε αναθέσει θα πρέπει να το επαινείτε, λέγοντας του για παράδειγμα: «Μου αρέσει πάρα πολύ ο τρόπος με τον οποίο τακτοποίησες το δωμάτιό σου. Κατόρθωσες να βρεις μια καλή θέση για κάθε αντικείμενο και τα τοποθέτησες όλα πολύ όμορφα.» Μη διστάζετε να επαινείτε το παιδί σας συχνά, ακόμη κι αν βρίσκεστε μπροστά σε φίλους ή συγγενείς. Επίσης, μπορείτε να επαινείτε το παιδί σας για το ταλέντο που ίσως έχει στη ζωγραφική, το χορό και τη μουσική ή για κάποιο θετικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του. Για παράδειγμα, μπορείτε να του πείτε: «Είσαι πολύ ευγενικό παιδί.» ή «Μου αρέσει το γεγονός ότι συνεχίζεις να προσπαθείς μέχρι να καταφέρεις αυτό που ξεκίνησες.» Μπορείτε, μάλιστα, να επαινείτε το παιδί σας ακόμη και για πράξεις που απέφυγε καθώς και για αντιδράσεις που κατόρθωσε να συγκρατήσει, όπως για παράδειγμα: «Μου άρεσε πάρα πολύ που δέχτηκες το όχι που σου είπα, χωρίς να θυμώσεις.»
• Μάθετε στο παιδί σας να κάνει θετικές κρίσεις για τον εαυτό του. Οι θετικές κρίσεις για τον εαυτό μας είναι πολύ σημαντικές σε ό,τι κι αν κάνουμε. Οι ψυχολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι οι αρνητικές κρίσεις για τον εαυτό μας ευθύνονται συχνά για την κατάθλιψη και το άγχος. Το τι σκεφτόμαστε καθορίζει το πώς νιώθουμε και το πώς νιώθουμε καθορίζει το πώς συμπεριφερόμαστε. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να μάθετε στο παιδί σας να σκέφτεται θετικά για τον εαυτό του. Παραδείγματα θετικών σκέψεων του παιδιού για τον εαυτό του είναι τα ακόλουθα: «Μπορώ να καταφέρω αυτό που θέλω, αν συνεχίσω να προσπαθώ.», «Δεν πειράζει που δεν κέρδισα στους αγώνες του σχολείου, το σημαντικό είναι ότι έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα», «Μου αρέσει να βοηθάω τους άλλους ανθρώπους, ακόμη κι αν εκείνοι δεν το αναγνωρίζουν πάντοτε για να με ευχαριστήσουν.»
• Θα πρέπει να αποφεύγετε την κριτική που παίρνει τη μορφή σφοδρής επίκρισης. Μερικές φορές είναι σημαντικό οι γονείς να κρίνουν τις πράξεις των παιδιών τους και αυτό μπορεί να λειτουργήσει εποικοδομητικά. Όταν, όμως, η κριτική αντί να εστιάζει στις πράξεις του παιδιού, στρέφεται ενάντια στο παιδί ως άτομο τότε μπορεί πολύ εύκολα αντί για εποικοδομητική κριτική να μετατραπεί σε μια προσωπική επίκριση που θα πληγώσει το παιδί. Είναι σημαντικό να χρησιμοποιείτε θετικές διατυπώσεις όταν ασκείτε κριτική στο παιδί σας ώστε να αντιλαμβάνεται καλύτερα το περιεχόμενο των όσων λέτε και να μην αισθάνεται ότι απλά του επιτίθεστε. Για παράδειγμα, αν το παιδί δεν έχει τακτοποιήσει το δωμάτιό του, όπως του ζητήσατε, είναι προτιμότερο να πείτε: «Ξέρω ότι αν το θελήσεις μπορείς να έχεις το δωμάτιό σου τακτοποιημένο.» αντί να πείτε: «Μα γιατί είσαι τόσο τεμπέλης;»
• Μάθετε στα παιδιά σας να παίρνουν σωστές αποφάσεις. Τα παιδιά καθημερινά παίρνουν μια σειρά αποφάσεων, οι οποίες έχουν να κάνουν με τη διαχείριση του χρόνου τους, με την επιλογή των φίλων τους, με την επιλογή της συμπεριφοράς τους και με κάθε τι που αφορά τις πράξεις τους. Παρόλο που συχνά τα παιδιά δεν αντιλαμβάνονται τη διαδικασία που ακολουθούν για να φτάσουν στις επιλογές που κάνουν, οι γονείς θα πρέπει να τους μάθουν πώς να παίρνουν σωστές αποφάσεις. Μπορείτε, δηλαδή, να εξηγήσετε στο παιδί σας πώς να διακρίνει τις θετικές από τις αρνητικές συνέπειες των επιλογών του, πώς να φτάνει σε μια απόφαση για κάτι αφού πρώτα έχει αναλογιστεί τις πιθανές συνέπειες και τα πιθανά οφέλη, καθώς και το γεγονός ότι για κάθε πρόβλημα μπορεί να υπάρχουν περισσότερες από μία λύσεις.

Επιπλέον, μπορείτε να βοηθήσετε την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του παιδιού σας με τα ακόλουθα βήματα:

• Ενθαρρύνετε το παιδί σας να ασχοληθεί με χόμπι και δραστηριότητες που του προσφέρουν ευχαρίστηση και το βοηθούν να εκφραστεί συναισθηματικά και να εκτονώσει τις εντάσεις του.
• Μάθετε στο παιδί σας να εκφράζει τις επιθυμίες του. Εξηγήστε του ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα αποκτήσει αυτό που θέλει αλλά ότι είναι καλύτερο να εκφράζει τις επιθυμίες του από το να τις καταπιέζει και να τις αποκρύπτει.
• Βοηθήστε το παιδί σας να εστιάζει στις δυνατότητες που έχει και όχι στις πιθανές ελλείψεις του, με το να του υποδεικνύετε όλα όσα μπορεί να κάνει.
• Εξηγήστε στο παιδί σας ότι είναι σημαντικό να μπορεί να γελάει με τα λάθη του και τις παραλείψεις του και να μην παίρνει τα πάντα κατάκαρδα. Το να αντιμετωπίζουμε κάθε τι στη ζωή μας με μεγάλη αυστηρότητα μας στερεί ένα μεγάλο μέρος της ικανοποίησης που μπορούμε να αντλήσουμε από τη ζωή.
• Δείξτε στο παιδί σας τα οφέλη της ύπαρξης ενός εναλλακτικού σχεδίου. Το παιδί θα πρέπει να μάθει από νωρίς να μη στηρίζει την ευτυχία του σε ένα μόνο στόχο, αλλά να έχει αρκετές εναλλακτικές ώστε να μπορεί να στραφεί σε αυτές σε περίπτωση που δεν επιτύχει στον αρχικό του στόχο.